เพลงคัฟเวอร์ด้วย AI

ราวปี 2023 โซเชียลเต็มไปด้วยคลิปที่ให้ AI ซึ่งเรียนรู้เสียงของนักร้องคนหนึ่งมาร้องเพลงของคนอื่น ทั้งฮาทั้งขนลุก แต่ก็ทิ้งคำถามไว้ว่าเสียงนั้นเป็นของใครกันแน่

วิธีทำไม่ซับซ้อน แยกเพลงต้นฉบับออกเป็นดนตรีกับเสียงร้อง เอาเสียงร้องไปผ่านโมเดลเสียงของคนที่อยากได้ แล้วประกบกลับเข้ากับดนตรี โมเดลจะเทรนเองจากเพลงของคนนั้นเยอะๆ หรือโหลดของที่มีคนทำไว้แล้วก็ได้ เพลงที่คอรัสกับเสียงก้องน้อยจะออกมาเนียนกว่า และเทรนจากไฟล์ CD ดีกว่าไฟล์ไลฟ์ ภายในไม่กี่เดือน เสียง AI แบบนี้ก็พัฒนาจากช่วงที่ยังมีเสียงหุ่นยนต์หลุดตอนโน้ตสูง จนแทบแยกไม่ออกจากของจริง

จริงๆ การทำเพลงด้วยเสียงคนอื่นมีมานานแล้ว มีทั้ง Vocaloid และการตัดต่อเสียงคนทีละพยางค์แบบใช้ความอึด แต่ทั้งสองแบบต้องใช้มือโปรและเวลานาน ทำยังไงก็ยังฟังออกว่าไม่เป็นธรรมชาติ ปี 2019 ญี่ปุ่นทำเพลงใหม่ด้วยเสียงของมิโซระ ฮิบาริ ที่เสียชีวิตไปแล้ว และตั้งแต่ปี 2020 ทีวีเกาหลีก็มีโปรเจกต์ชุบชีวิตเสียงนักร้องผู้ล่วงลับออกมาหลายรายการ แต่นั่นเป็นงานที่มืออาชีพเกลามาแล้ว สิ่งที่ AI cover เปลี่ยนคือใครก็ทำได้ ทำได้เร็ว และได้เสียงที่เป็นธรรมชาติ เริ่มจากวนอยู่ในเซิร์ฟเวอร์ Discord ก่อนจะลามไปถึงเว็บและร้านรับทำ

ในเกาหลี จุดติดคือคลิปที่ให้นักร้องรุ่นใหญ่มาร้องเพลงไอดอล อย่างเสียงของ Park Hyo-shin หรืออิม แจบอม ใน Hype Boy ความฮามักอยู่ที่ความต่าง คนที่ดูไม่น่าเข้ากับเพลงเลยกลับร้องออกมาเข้าอย่างแรง ปี 2024 ศูนย์กลางของเกมนี้คือ Bam Yang Gang ของ BIBI มีเวอร์ชันเสียงสารพัดคนออกมา ตั้งแต่ IU ไปจนถึง Chang Kiha คนแต่งเพลงเอง จนมีคนบอกว่าใครร้องก็เข้า ส่วน IU ถูกพูดถึงว่าเป็นหนึ่งในนักร้องที่เสียงโดนก๊อปบ่อยที่สุด

ทีวีก็ไม่พลาด ช่อง KBS 2TV ทำวาไรตี้ Synchro U ให้ทายว่าที่ได้ยินเป็น AI cover หรือนักร้องตัวจริงร้องสด แล้วก็เกิดคลิปไวรัลอย่าง Chang Kiha ร้อง Supernova และ Park Myung-soo ร้อง Ditto เวอร์ชัน AI ส่วนเรื่องกลับด้านก็มี คลิปนักแสดง Cho Jung-seok ร้องเพลงถูกอัปขึ้นมาแล้วทุกคนฟันธงว่าเป็น AI สุดท้ายกลายเป็นว่าเจ้าตัวร้องเองจริงๆ เพื่อโปรโมต ยุคนี้คนร้องจริงยังโดนสงสัยว่าเป็น AI ก่อน

ปัญหาใหญ่คือสิทธิ์ ประเด็นแยกเป็นสองทาง หนึ่งคือเอาเพลงของคนอื่นไปเทรนโดยไม่ขออนุญาต สองคือสร้างผลงานใหม่ด้วยเสียงของใครสักคนโดยเจ้าตัวไม่ยินยอม เคยมีดราม่าหนักตอนที่เอาเสียง AI มาทำเหมือนเป็นเพลงใหม่ และอาชญากรรม ดีปเฟก ที่เพิ่มขึ้นก็ทำให้คนระวังตัวกันมากขึ้น Universal Music กับ Sony Music ส่งคำขอลบคัฟเวอร์ที่ใช้เพลงของตัวเอง ถ้าเสียงที่ใช้ดึงมาจากเกม ลิขสิทธิ์จะเป็นของบริษัทเกม นักพากย์เลยทำได้แค่ขอร้องว่าอย่าเอาเสียงไปใช้ รัฐเทนเนสซีในอเมริกาผ่านกฎหมายที่เรียกกันว่า ELVIS Act ซึ่งคุ้มครองตัวเสียงโดยตรง มีผลตั้งแต่กรกฎาคม 2024 ถือเป็นก้าวสำคัญเพราะกฎหมายเริ่มปกป้องของที่จับต้องไม่ได้อย่างเสียงของคนคนหนึ่ง ไม่ใช่แค่ไฟล์เสียงที่อัดไว้ ส่วนที่เกาหลียังไม่มีข้อสรุปว่าเส้นแบ่งอยู่ตรงไหน

ช่วงเดียวกันยังมี เพลงของเกิร์ลกรุ๊ปที่ไม่มีอยู่จริงขึ้นอันดับ 1 ฝั่งหนึ่งเอาเสียงนักร้องตัวจริงไปใช้กับของปลอม อีกฝั่งให้เสียงจริงกับนักร้องที่ไม่มีตัวตน คำถามว่าใครกันแน่ที่ร้องจึงโผล่มาจากสองทางพร้อมกัน