คดีโกงโหวต Produce 101

Mnet ขายคำสัญญาง่ายๆ ว่าจ่ายค่าโหวตทาง SMS แล้วคุณคือคนเลือกไลน์อัปเดบิวต์ แต่ความจริงคืออันดับถูกทีมผลิตกำหนดไว้ตั้งแต่แรก จน PD และ CP หลักต้องติดคุก

เวทีของเรื่องนี้คือซีรีส์ Produce 101 ตั้งแต่ปี 2016 รายการจะรวมเทรนนีราว 100 คนจากหลายค่าย ปีละหนึ่งซีซัน เรียกผู้ชมว่า 'โปรดิวเซอร์แห่งชาติ' และให้โหวตเลือกเมมเบอร์ด้วย SMS ข้อความละ 100 วอน ก่อนหน้านั้นไลน์อัปเดบิวต์เป็นเรื่องที่ค่ายตัดสินกันหลังประตูปิด ขนาดตอนที่ รายการเซอร์ไววัล SIXTEEN ของ JYP คัดเลือก TWICE ปาร์คจินยอง ยังบอกชัดว่าโหวตของผู้ชมเป็นแค่ข้อมูลประกอบ คำสัญญาว่า 'คุณพาไอดอลเดบิวต์ได้เอง' เลยพลิกวงการ และ I.O.I, Wanna One, IZ*ONE ก็ออกสตาร์ตพร้อมแฟนด้อมมหาศาลตั้งแต่ยังไม่มีเพลงสักเพลง

ความสงสัยเริ่มจากตัวเลข หลังตอนจบของ Produce X 101 ในเดือนกรกฎาคม 2019 แฟนๆ แกะผลโหวตสุดท้ายแล้วเจอแพตเทิร์นแปลกๆ เปอร์เซ็นต์ของอันดับต้นๆ ลงท้ายด้วยศูนย์หลังทศนิยมตำแหน่งที่สองทั้งหมด และส่วนต่างคะแนนระหว่างเทรนนีก็ซ้ำเลขเดิมหลายครั้ง ในการโหวตที่มีหลายล้านเสียง โอกาสที่ผู้เข้ารอบ 20 คนจะออกมาหน้าตาแบบนี้โดยบังเอิญถูกคำนวณไว้ราว 1 ใน 10 ยกกำลัง 60 จุดพลาดคือการตั้งขั้นการปั่นไว้หยาบเกินไปที่ 0.05% ขณะที่ Produce 48 ปีก่อนหน้าใช้ 0.01% เลยไม่ค่อยสะดุดตา

แฟนๆ ตั้งคณะกรรมการตามหาความจริงและยื่นฟ้อง ปลายเดือนกรกฎาคม Mnet เองก็ขอให้ตำรวจสอบสวน อีกห้าวันต่อมาสำนักงานทีมผลิตของ CJ ENM ถูกตรวจค้น เดือนพฤศจิกายน PD อันจุนยอง และ CP คิมยงบอม ถูกจับกุม และเดือนธันวาคมอัยการสรุปว่ามีการปั่นอันดับครบทั้งสี่ซีซัน ในซีซัน 3 และ 4 เมมเบอร์ที่จะเดบิวต์ถูกเลือกไว้ก่อนไลฟ์รอบสุดท้าย แปลว่าโหวตแบบเสียเงินคืนนั้นเปลี่ยนอะไรไม่ได้เลย ยังพบด้วยว่าตั้งแต่มกราคม 2018 ตลอดหนึ่งปีครึ่ง ทีมผลิตได้รับการเลี้ยงเหล้าจากคนของค่ายต่างๆ 47 ครั้ง มูลค่า 46.83 ล้านวอน ส่วนซีซัน 2 เป็นข้อยกเว้น เพราะแค่เลื่อนอันดับถัดไปขึ้นมาหลังเทรนนีคนหนึ่งในโซนเดบิวต์ขอถอนตัว ข้อหาฉ้อโกงของซีซันนี้จึงไม่ถูกดำเนินคดี

คดีไปจบที่ศาลฎีกา พฤษภาคม 2020 ศาลชั้นต้นตัดสินจำคุกอัน 2 ปี และคิม 1 ปี 8 เดือน มีนาคม 2021 ศาลฎีกายกฎีกาและคำพิพากษาเป็นที่สุด PD อีกคนและพนักงานค่ายบางรายโดนปรับ ศาลอุทธรณ์ยังเปิดเผยชื่อเทรนนีที่ตกรอบเพราะการปั่น เช่น อีกาอึน จาก Pledis และคูจองโม จาก Starship ซึ่งถ้านับคะแนนตรงไปตรงมาควรได้เดบิวต์ แต่ไม่เปิดชื่อคนที่ถูกดันอันดับขึ้น เพราะพวกเขาก็ไม่รู้เรื่อง และถ้าชื่อหลุดออกไปก็จะกลายเป็นแพะแทนจำเลยตัวจริง

คนที่ต้องจ่ายราคาคือวง X1 ที่ดันเดบิวต์ในเดือนสิงหาคม 2019 โดนตัดทั้งงานทีวีและโฆษณา สุดท้ายยุบวงในเดือนมกราคม 2020 ส่วน IZ*ONE หยุดทุกกิจกรรมทั้งที่อีกไม่กี่วันจะปล่อยอัลบั้มเต็มชุดแรก กว่าจะกลับมาได้ก็กุมภาพันธ์ 2020 กับ BLOOM*IZ ซีอีโอของ CJ ENM แถลงข่าวว่าจะสละรายได้จากทั้งสองวงและตั้งกองทุน 3 หมื่นล้านวอน ข่าวรียูเนียนของ Wanna One และ I.O.I ก็เงียบไป ส่วน Idol School ช่องเดียวกันก็ถูกพบว่าโกงเหมือนกัน และ CP ของรายการโดนจำคุก 1 ปี

ทำไมเรื่องนี้ถึงระเบิดหนักในเกาหลี คำตอบคือโครงสร้าง ช่องที่เป็นคนคัดเลือกกับบริษัทที่ดูแลวงหลังเดบิวต์อยู่ในเครือ CJ เดียวกัน เป็นตัวอย่างชัดๆ ของ การรวมธุรกิจแนวดิ่ง บวกกับชื่อเสียงเรื่อง การตัดต่อปีศาจ ของ Mnet คนเลยเรียกช่องนี้ว่า 'Jujak-net' จากคำสแลง jujak ที่แปลว่าจัดฉาก และชื่อ Produce ก็ไม่เคยกลับมาอีก

ถึงอย่างนั้น การสร้างวงผ่านออดิชันก็ยังเดินหน้าต่อ ENHYPEN เกิดจากรายการเซอร์ไววัลอีกรายการในปี 2020 ปี 2023 ZEROBASEONE เดบิวต์จากฟอร์แมตใหม่ที่ชูระบบตรวจสอบความโปร่งใส และ อันยูจิน กับ จางวอนยอง อดีตสมาชิก IZ*ONE ก็ กลับขึ้นสู่จุดสูงสุด อีกครั้งกับวงใหม่