Produce 101

รายการเซอร์ไววัลไอดอลของ Mnet ที่ให้คนดูโหวตเลือกไลน์อัปเดบิวต์จากเด็กฝึก 101 คน เรียกแฟนๆ ว่า ' โปรดิวเซอร์แห่งชาติ ' จนพลิกวงการเคป๊อป ก่อนจะถูกเปิดโปงว่าโหวตทั้งสี่ซีซันถูกโกง และทีมผลิตต้องติดคุก

Mnet ออกอากาศทั้งหมดสี่ครั้งระหว่างปี 2016 ถึง 2019 ซีซัน 1 ( 2016 ) เป็นเด็กฝึกหญิงและได้ I.O.I ซีซัน 2 ( 2017 ) เป็นเด็กฝึกชายและได้ Wanna One Produce 48 ( 2018 ) ดึงสมาชิกวงไอดอลญี่ปุ่นมาร่วมจนเกิด IZ*ONE ส่วน Produce X 101 ( 2019 ) ได้ X1 เลข 101 คือจำนวนผู้เข้าแข่งขัน และยังเป็นเลขรหัสวิชาเบื้องต้นของมหาวิทยาลัยอเมริกาด้วย ชื่ออ่านอย่างเป็นทางการว่า ' วันโอวัน '

กติกาเรียบง่ายแต่โหดมาก เด็กฝึก จาก ค่าย ราวห้าสิบแห่งจะโดนตัดเกรด A ถึง F ตั้งแต่เวทีแรก และเกรดนั้นกำหนดตำแหน่งยืนบนเวทีเพลงธีม เกรด A ได้สิทธิ์ชิง เซ็นเตอร์ ส่วนเกรด F ต้องเต้นบนพื้นข้างล่างเวที จากนั้นก็มีกรุ๊ปแบตเทิล ประเมินตามโพสิชันร้อง แร็ป เต้น และประเมินคอนเซปต์ด้วยเพลงใหม่ ทุกพิธีประกาศอันดับจะมีคนตกรอบเกือบครึ่ง รอบไฟนอลสดนับรวมโหวตออนไลน์กับโหวต SMS ( หนึ่งข้อความเท่ากับเจ็ดโหวต ) เพื่อเลือกสมาชิกราวสิบเอ็ดคน

เรตติ้งตอนแรกของซีซัน 1 อยู่แค่ราว 1% แต่โซเชียลยิ่งดูยิ่งร้อน จนตอนจบทะลุ 4% ซึ่งถือว่าสูงมากสำหรับช่องเคเบิล แฟนๆ ทำแคมเปญชวนโหวตล้อโปสเตอร์เลือกตั้งจริง มีโลโก้พรรคการเมืองปลอมด้วย พอถึงซีซัน 2 ก็ยกระดับเป็นแจกของรางวัลเรียกโหวต เพลงธีมกับเซ็นเตอร์ของแต่ละซีซันก็เป็นกระแสทุกครั้ง เริ่มจาก ' PICK ME ' ต่อด้วย ' Na Ya Na ' แล้ว ' Nekkoya ' ที่มี ซากุระ เป็นเซ็นเตอร์ใน 48 และปิดท้ายด้วย ' X1-MA ' อันดับหนึ่งของแต่ละซีซันคือ Jeon Somi, Kang Daniel, จางวอนยอง และ Kim Yo-han ส่วนตำแหน่งตัวแทนโปรดิวเซอร์แห่งชาติเป็นของ Jang Keun-suk, BoA, Lee Seung-gi และ อีดงอุค

ระดับตัวท็อปในรายการนี้ย้อนดูตอนนี้ยังเวอร์ ชองฮา จากซีซัน 1 ผ่าน I.O.I แล้วปังในฐานะศิลปินเดี่ยว จอนโซยอนที่ตกรอบในซีซันเดียวกันกลายเป็นลีดเดอร์ที่โปรดิวซ์ (G)I-DLE เองทั้งวง ศิษย์เก่า Produce 48 อย่าง อันยูจิน กับจางวอนยองกลับขึ้นท็อปอีกรอบกับ IVE หลัง IZ*ONE จบสัญญา ( เรื่องราวนั้น ) ส่วนซากุระกับ คิมแชวอน รีเดบิวต์ใน LE SSERAFIM ตัวฟอร์แมตรายการยังถูกขายลิขสิทธิ์ไปจีนและญี่ปุ่นอย่างเป็นทางการด้วย

ด้านมืดก็หนักไม่แพ้กัน การแบ่งสกรีนไทม์ไม่เท่ากันและ การตัดต่อปีศาจ โดนวิจารณ์มาตลอด เด็กฝึกหลายคนที่ไม่ได้เดบิวต์ต้องแยกทางกับค่ายหรือโดนเลื่อนเดบิวต์แบบไม่มีกำหนด หมัดน็อกมาหลังไฟนอล X 101 ปี 2019 เมื่อแฟนๆ เห็นรูปแบบแปลกๆ ในตัวเลขคะแนนโหวต ข้อสงสัยกลายเป็นคดีตำรวจ และสุดท้ายก็พบว่า ทุกซีซันถูกปั่นโหวต ศาลยอมรับว่ามีเด็กฝึกผู้เสียหายสิบสองคน ผู้กำกับ Ahn Joon-young โดนจำคุกสองปี ส่วน CP Kim Yong-bum โดนหนึ่งปีครึ่ง X1 ยุบวงก่อนกำหนดในเดือนมกราคม 2020 และ IZ*ONE ก็ปิดฉากเดือนเมษายน 2021 โดยไม่ต่อสัญญา Mnet ลบเว็บไซต์และคลิปย้อนหลังของทุกซีซัน ส่วนหน่วยงานกำกับการออกอากาศสั่งปรับซึ่งเป็นบทลงโทษสูงสุด

แบรนด์ตายไปแล้ว แต่สูตรยังอยู่ Mnet เดินหน้าแนว เซอร์ไววัล ต่อด้วย Girls Planet 999 ( 2021 ) และ Boys Planet ( 2023 ) โดยคราวนี้ให้แพลตฟอร์มภายนอกดูแลการโหวต และ Boys Planet ก็ให้กำเนิด ZEROBASEONE ความรู้สึกว่าแฟนเลือกไอดอลได้ด้วยมือตัวเอง กับความระแวงว่าโหวตนั้นถูกนับจริงไหม คือมรดกสองด้านที่ Produce 101 ทิ้งไว้ให้เคป๊อป