ดราม่าโฆษณาแฝงปี 2020

หน้าร้อนปี 2020 ยูทูบเบอร์เกาหลีถูกเปิดโปงทีละคนว่ารับเงินแบรนด์แต่ไม่บอกว่าเป็นโฆษณา คลิปขอโทษเลยทะลักเต็มฟีด หลังจากนั้นป้าย 'มีโฆษณาแบบชำระเงิน' ก็แทบกลายเป็นของบังคับ

เล่าพื้นหลังก่อน เกาหลีเป็นหนึ่งในประเทศที่คนดูข่าวผ่าน YouTube เยอะมาก ผลสำรวจปี 2020 บอกว่าคนเกาหลี 45% รับข่าวสารจากที่นี่ ( ข่าวย้ายมาอยู่บน YouTube ) ถ้าครีเอเตอร์ที่มีผู้ติดตามเกินล้านหยิบสินค้าไหนมาพูดถึง ของนั้นก็ขายดี ถึงขั้นมีข่าวว่าค่าสปอนเซอร์ครั้งเดียวแพงพอ ๆ กับโฆษณาทีวี แฟน ๆ เชื่อว่าครีเอเตอร์ที่ตัวเองชอบซื้อด้วยเงินตัวเองและพูดตรง ๆ นี่แหละคือเหตุผลที่ โฆษณาแฝง ถูกมองว่าเป็นการหักหลัง

ชนวนเริ่มในเดือนกรกฎาคม เมื่อเคสสปอนเซอร์ที่ไม่ติดป้ายของคนดังบางคนถูกยกขึ้นมาพูด วันที่ 1 สิงหาคม ยูทูบเบอร์ Hongsound ลงคลิปแฉว่าวงการทำแบบนี้กันเป็นเรื่องปกติ แล้วหมัดเด็ดก็มาในวันที่ 4 สิงหาคม ยูทูบเบอร์ ChamPD ไลฟ์แล้วเอ่ยชื่อครีเอเตอร์ มุกบัง ดัง ๆ อย่าง Moon Bok-hee, Hamzy และ Tzuyang รวมถึง MCN รายใหญ่แบบรวดเดียว บางส่วนที่เขาพูดเป็นแค่การคาดเดาไร้หลักฐานจนต้องขอโทษในวันรุ่งขึ้น แต่ไม่ถึงวันครีเอเตอร์ที่ถูกเอ่ยชื่อก็ทยอยออกแถลงการณ์ขอโทษ เท่ากับยืนยันว่าแก่นเรื่องเป็นความจริง

จากนั้นก็เป็นโดมิโน ขนาดครีเอเตอร์ที่ไม่ถูกเอ่ยชื่อยังต้องไล่เช็กคลิปตัวเองแล้วออกมาชี้แจง ระหว่างวันที่ 4 ถึง 9 สิงหาคม ช่องที่เกี่ยวข้องเสียผู้ติดตามรวมกันราว 860,000 คน และมีช่องที่ผู้ติดตามเกินล้านพัวพันมากกว่ายี่สิบช่อง ช่องคอมเมนต์ถูกสแปมด้วยประโยค 'คนนี้ทำผิดกฎหมาย รีบกดเลิกติดตามเดี๋ยวนี้' ที่แปลเป็นหลายภาษาเพื่อความฮา นี่เป็นครั้งแรกที่ การแบนและเรียกร้องให้ถอนตัว เคลื่อนไหวในวงการครีเอเตอร์ใหญ่ขนาดนี้ Tzuyang ถึงขั้นประกาศเลิกทำช่องกลางพายุ ปี 2024 เมื่อมีข้อกล่าวหาว่ายูทูบเบอร์สาย ไซเบอร์เรกเกอร์ ข่มขู่รีดไถ ก็เปิดเผยว่าปัญหาโฆษณาของเธอในตอนนั้นมีการข่มขู่จากคนใกล้ตัวอยู่เบื้องหลัง ทั้งเรื่องเลยถูกหยิบกลับมามองใหม่

ยังมีศัพท์ใหม่เกิดขึ้นด้วย คำว่า 'แนดนแนซัน' (ซื้อเองด้วยเงินตัวเอง) ฮิตระเบิด และคำตรงข้ามอย่าง 'อัพกวังโก' (โฆษณาหน้าบ้าน คือบอกตรง ๆ ว่าเป็นโฆษณา) ก็ถูกสร้างขึ้น ช่วงหนึ่งมันกลายเป็นกฎที่ไม่ได้เขียนไว้ของไลฟ์เกาหลี แค่สตรีมเมอร์กินอะไรก็ตาม แชตจะถามทันทีว่า 'โฆษณาแฝงป่ะ' แล้วสตรีมเมอร์ก็ตอบกลับว่า 'แนดนแนซัน'

บังเอิญว่ากฎพร้อมพอดี คณะกรรมการการค้าที่เป็นธรรมของเกาหลีประกาศแก้แนวทางโฆษณาแบบรีวิวแนะนำไว้ตั้งแต่เดือนมิถุนายน และมีผลวันที่ 1 กันยายน คอนเทนต์ที่ได้ค่าตอบแทนต้องติดป้ายให้ใครเห็นก็รู้ การซ่อนไว้ใต้ปุ่ม 'แสดงเพิ่มเติม' หรือเขียนตัวจิ๋วไม่นับอีกต่อไป เดือนสิงหาคมมีการยื่นร่างกฎหมายเพิ่มบทลงโทษยูทูบเบอร์สองฉบับ ส่วน MCN ก็รีบแจกคู่มือการติดป้ายกันยกใหญ่ ป้าย 'มีโฆษณาแบบชำระเงิน' ที่แทบจะติดอยู่บนคลิปเกาหลีทุกวันนี้กลายเป็นค่าเริ่มต้นตั้งแต่ตอนนั้น งานคอลแลบกับแบรนด์ ไม่ได้หายไปไหน แค่กติกาเปลี่ยนจากซ่อนเป็นโชว์

แต่ก็มีเสียงค้าน ยูทูบเบอร์สายวิจารณ์ตั้งคำถามว่าทำไมวาไรตี้ทีวีที่จัดฉากใช้สินค้าแบบทำเป็นบังเอิญ หรือจับรายการสาระมาคู่กับโฮมช้อปปิ้ง ถึงไม่โดนหนักเท่ากัน PPL ในซีรีส์แค่ขึ้นเครดิตก็รอด แต่ครีเอเตอร์โดนรุมยับ ถึงอย่างนั้น หลังหน้าร้อนปีนั้นคนดูเกาหลีก็เช็กก่อนเสมอว่าใครจ่ายเงิน ก่อนจะเชื่อคำแนะนำไหน ในโลกที่คนซึ่ง ถูกเบียดออกจากทีวีแล้วมาเปิดช่องเอง กลายเป็นกระแสหลักไปแล้ว ทุกคนได้เรียนรู้ว่าความเชื่อใจคือสกุลเงินตัวจริง