ttechang (떼창)
การที่คนดูทั้งฮอลล์ร้องเพลงตามตั้งแต่ต้นจนจบเป็นเสียงเดียวกัน นี่คือเหตุผลที่ศิลปินต่างชาติที่มาเล่นในเกาหลีกลับไปแล้วยังพูดถึง 'คนดูเกาหลี' ไม่หยุด
การร้องตามมีทุกประเทศ แต่ที่เกาหลีดังเรื่องนี้เพราะความเข้มข้น ไม่ใช่ขนาด ฮอลล์ก็ไม่ได้ใหญ่ แฟนด้อมก็ไม่ได้มหาศาล แต่คนนับพันร้องเนื้อเพลงภาษาอังกฤษซึ่งไม่ใช่ภาษาแม่ได้ไม่พลาดสักบรรทัด คนบนเวทีจะไม่อึ้งก็แปลก บางทีนักร้องแค่ตะโกนผ่านท่อนไป คนดูก็ร้องเติมเนื้อให้ครบ
รากของมันย้อนไปถึงการละเล่นอย่างคังกังซุลแลหรือมาดังโนรี ที่คนแสดงกับคนดูไม่เคยแยกกันจริงจัง ในช่วงขบวนการ ประชาธิปไตย ยุค 80 การร้องเพลงเพื่อประชาชนพร้อมกันเป็นหมื่นๆ คนก็เป็นเรื่องปกติ คำว่า ttechang เองก็โผล่ในหนังสือพิมพ์ตั้งแต่ปี 1996 นักร้องเกาหลีรู้ดีเลยยื่นไมค์ให้คนดูบ่อยมาก ทั้งงานเทศกาลมหาวิทยาลัย การเชียร์เบสบอล ไปจนถึงลานกลางเมือง ที่ไหนมีคนรวมกันก็มีเพลงตามมา
ฉากตำนานส่วนใหญ่มาจากคอนเสิร์ตศิลปินต่างชาติ คอนเสิร์ต Metallica ที่โซลปี 2006 คนดูร้องโซโล่กีตาร์ของ Master of Puppets ด้วยปาก จน James Hetfield เล่าว่าขนลุกไปทั้งตัว ตอน Oasis เล่น Don't Look Back in Anger ที่เทศกาลร็อกจีซานปี 2009 Liam Gallagher โพสต์ด้วยความตื่นเต้นทันทีหลังลงเวที ส่วน Noel Gallagher เคยบอกว่ามาเกาหลีไม่ต้องพาวงเครื่องเป่ามา เพราะคนดูร้องให้หมด Eminem ที่มาครั้งแรกปี 2012 ทำมือเป็นรูปหัวใจหลายรอบ ปี 2015 Paul McCartney คุมคนดูร้อง Hey Jude เป็นภาษาเกาหลีว่า 'ผู้ชายเท่านั้น' 'ผู้หญิงเท่านั้น' และปี 2017 Chris Martin ปิดคอนเสิร์ต Coldplay ที่โซลด้วยคำว่า คนดูที่คลั่งที่สุดในโลก
ฝั่งศิลปินเกาหลี ปรมาจารย์รุ่นแรกคือชินแฮชอล ที่คุมคนดูเก่งจนสื่อตั้งฉายาว่า 'เจ้าลัทธิ' PSY ขึ้นชื่อเรื่องเปลี่ยนเวทีงานมหาลัยให้กลายเป็นคาราโอเกะหมู่สุดเดือด ส่วน FANTASTIC BABY ของ BIGBANG ก็โดนคนดูร้องสวนกลับทุกงานประกาศรางวัลและทัวร์โดม Rollin' ของ Brave Girls กลับมาฮิตอีกรอบเพราะคลิปทหารร้องตามในคอนเสิร์ตปลอบขวัญกองทัพ
ทุกวันนี้กระแสไหลกลับด้านด้วย ภาพไอดอลน้ำตาซึมเพราะแฟนต่างชาติร้องเนื้อภาษาเกาหลีให้ฟังกลายเป็นฉากประจำในแฟนแคม ถ้า แฟนแชนท์ คือการตะโกนตามจังหวะที่กำหนด ttechang ก็คือการยึดทั้งเพลง เพลงที่ใครๆ ก็ร้องได้อย่าง Into the New World หรือ Cherry Blossom Ending เลยได้ชีวิตที่สองในฐานะเพลงร้องหมู่