tanhaek (탄핵)

กระบวนการที่รัฐสภาส่งเจ้าหน้าที่ระดับสูงอย่างประธานาธิบดีขึ้นพิจารณาคดี แล้วให้ศาลรัฐธรรมนูญตัดสินว่าจะถอดถอนหรือไม่ เกาหลีเคยใช้เส้นทางนี้ปลดประธานาธิบดีที่อยู่ในตำแหน่งมาแล้วถึงสองครั้ง

ตัวคำนี้เก่ามาก ปรากฏในพงศาวดารราชวงศ์ โชซอน มากกว่า 9,000 ครั้ง ใช้ตอนขุนนางยื่นเรื่องกล่าวโทษข้าราชการที่ทุจริต ปัจจุบันกติกาอยู่ในรัฐธรรมนูญมาตรา 65 ถ้าจะถอดถอนประธานาธิบดี ต้องมี ส.ส. เกินครึ่งร่วมยื่น และต้องได้เสียงเห็นชอบสองในสาม ทันทีที่ผ่านสภา อำนาจของประธานาธิบดีจะถูกระงับ และนายกรัฐมนตรีขึ้นมารักษาการแทน คำตัดสินสุดท้ายมาจากศาลรัฐธรรมนูญ ไม่ใช่สภา ต่างจากอเมริกาที่วุฒิสภาเป็นคนพิจารณา

จุดที่คนงงบ่อย คือในข่าวเกาหลี คำว่า "โดนถอดถอนแล้ว" มักหมายถึงแค่ผ่านโหวตในสภา ตอนจบจริงๆ คือคำพิพากษาของศาล ถ้าศาลยกคำร้อง เจ้าตัวก็กลับไปทำงานตามปกติ

บททดสอบแรกคือปี 2004 กับประธานาธิบดีโนมูฮยอน สภาโหวตผ่านด้วย 193 เสียง แต่กระแสสังคมคือ "จะปลดคนที่ประชาชนเลือกมาเพราะเรื่องแค่นี้เหรอ" ศาลยกคำร้องในเดือนพฤษภาคม และพรรคที่ผลักดันเรื่องนี้ก็โดนกระแสตีกลับหนักในการเลือกตั้งสภาครั้งถัดมา คำตัดสินนั้นยังวางมาตรฐานไว้ด้วยว่า จะถอดถอนได้ต้องเป็นการทำผิดกฎหมายร้ายแรง

ครั้งที่สองต่างออกไป หลัง คดีแทรกแซงการบริหารประเทศ ทำให้แสงเทียนเต็ม ลานกว้าง สภาโหวตถอดถอนประธานาธิบดีพัคกึนฮเยด้วย 234 เสียงในเดือนธันวาคม 2016 และตุลาการทั้ง 8 คนมีมติเอกฉันท์ให้พ้นตำแหน่ง นับเป็นการปลดประธานาธิบดีที่อยู่ในตำแหน่งครั้งแรกนับตั้งแต่ปี 1948 ครั้งที่สามตามมาหลัง กฎอัยการศึกเดือนธันวาคม 2024 โหวตแรกต่อยุนซ็อกยอลล่มเพราะองค์ประชุมไม่ครบ แต่อีกหนึ่งสัปดาห์ต่อมาก็ผ่านด้วย 204 เสียง และคราวนี้ผู้ชุมนุมถือ แท่งไฟ K-pop มาเต็มลาน ศาลตัดสินเอกฉันท์อีกครั้ง ให้ปลดออกจากตำแหน่ง

ราคาที่ต้องจ่ายหนักมาก คนที่ถูกถอดถอนจะรับราชการไม่ได้ 5 ปี และฝังในสุสานแห่งชาติไม่ได้ ถ้าประธานาธิบดีถูกปลด ต้องเลือกตั้งใหม่ภายใน 60 วัน นาฬิกาของ วาระเดียว 5 ปี จึงเริ่มนับใหม่หมด ส่วนความรับผิดทางอาญายังแยกอยู่ นี่คือเหตุผลที่เกาหลีเห็น อดีตประธานาธิบดีขึ้นศาล บ่อยๆ อีกด้านหนึ่ง การยื่นถอดถอนรัฐมนตรี นายกฯ และอัยการที่ศาลยกคำร้องติดๆ กัน ก็จุดข้อถกเถียงว่าเครื่องมือนี้กลายเป็นอาวุธทางการเมืองหรือเปล่า เกร็ดสนุกคือผู้นำเกาหลีคนแรกที่ถูกถอดถอนคืออีซึงมัน ตอนเป็นประธานาธิบดีรัฐบาลพลัดถิ่นปี 1925 สำหรับคนเกาหลี การถอดถอนคือบทพิสูจน์ว่า ประชาธิปไตย ใช้งานได้จริง และทุกขั้นตอนถูกติดตามแบบเรียลไทม์ผ่าน โพลสำรวจความเห็น