กฎหมายนับอายุแบบสากล

ตั้งแต่วันที่ 28 มิถุนายน 2023 กฎหมายและงานราชการของเกาหลีนับอายุแบบเดียวคืออายุสากลที่เพิ่มตามวันเกิด หลายคนรู้สึกเหมือนเด็กลงหนึ่งถึงสองปีในข้ามคืน แต่เพราะยังมีข้อยกเว้นเรื่องเหล้า บุหรี่ และการเกณฑ์ทหาร ความสับสนเลยยังไม่หายไปหมด

เดิมทีเกาหลีมีวิธีนับอายุถึงสามแบบ แบบแรกคือ อายุแบบเกาหลี เกิดมาก็ 1 ขวบทันที แล้วทุกคนแก่ขึ้นพร้อมกันทุกวันที่ 1 มกราคม แบบที่สองคืออายุสากลที่เพิ่มในวันเกิด และแบบที่สามคืออายุตามปี คือเอาปีปัจจุบันลบปีเกิด ถ้านับแบบเกาหลี เด็กที่เกิดวันที่ 31 ธันวาคม พอวันรุ่งขึ้นก็กลายเป็น 2 ขวบทันที ทั้งที่จริงเพิ่งเกิดมาได้วันเดียว คนคนเดียวจึงมีอายุต่างกันได้ถึงสองปีแล้วแต่ว่าใครถาม

ที่ตลกคือกฎหมายเกาหลีใช้อายุสากลมานานแล้ว ประมวลกฎหมายแพ่งยึดแบบนี้มาตั้งแต่ต้น และวันที่ 1 มกราคม 1962 รัฐบาลถึงขั้นออกแถลงการณ์ขอให้หน่วยงานรัฐและประชาชนหันมาใช้อายุสากล แต่อายุแบบเกาหลีก็ยังอยู่รอด เหตุผลอยู่ที่ตัวภาษาเอง ในสังคมที่อายุต่างกันแค่ปีเดียวก็ตัดสินว่าจะพูด จนแดมัลหรือพันมัล และจะใช้ คำเรียก แบบไหน อย่าง ฮยองหรือนูนา ระบบที่ทุกคนแก่ขึ้นวันเดียวกันก็เป็นเครื่องมือชั้นดีที่บอกได้ทันทีว่าใครอยู่สูงใครอยู่ต่ำ เด็ก ป.1 ทุกคนอายุ 8 ขวบแบบเกาหลี แค่ได้ยินอายุก็รู้เลยว่าเรียนชั้นไหน

สิ่งที่ทำให้เรื่องนี้ขยับได้จริงคือการเมือง เดือนมกราคม 2022 ยุนซอกยอล ซึ่งตอนนั้นยังเป็นผู้สมัครประธานาธิบดี โพสต์คลิปสั้นประกาศนโยบายนับอายุแบบเดียว พอชนะเลือกตั้ง คณะทำงานส่งมอบอำนาจก็ประกาศเดินหน้าอย่างเป็นทางการในเดือนเมษายน จนติดเป็นวาระที่ 13 จาก 120 วาระแห่งชาติของรัฐบาลใหม่ สำนักงานกฤษฎีกาเปิดรับความเห็นประชาชนในเดือนกันยายน ปรากฏว่า 81.6% จากผู้ตอบ 6,394 คนอยากให้ผ่านเร็วๆ วันที่ 8 ธันวาคม 2022 ร่างแก้ไขประมวลกฎหมายแพ่งและกฎหมายพื้นฐานว่าด้วยการบริหารราชการก็ผ่านสภาด้วยเสียงเห็นด้วย 245 ไม่เห็นด้วย 1 งดออกเสียง 8 ทั้งที่ช่วงนั้นการเมืองร้อนระอุ แต่แทบไม่มีใครค้าน เพราะ ส.ส. ฝ่ายค้านเองก็เคยเสนอร่างคล้ายๆ กันมาหลายรอบ กฎหมายมีผลหลังประกาศหกเดือน คือวันที่ 28 มิถุนายน 2023

ตัวบทที่เปลี่ยนนั้นสั้นมาก มาตรา 158 ของประมวลกฎหมายแพ่งระบุว่าให้นับอายุแบบเต็มปีโดยรวมวันเกิดด้วย และเด็กที่ยังไม่ถึง 1 ขวบให้บอกเป็นเดือนได้ กฎหมายการบริหารราชการก็เพิ่มหลักเดียวกันเข้าไป จริงๆ แล้วไม่ได้สร้างระบบใหม่ แต่เป็นการเขียนให้ชัดว่ากฎหมายใช้เกณฑ์ไหนมาตลอด วันที่กฎหมายมีผล พอร์ทัลใหญ่อย่าง Naver ก็ลบอายุแบบเกาหลีออกจากโปรไฟล์คนดังแล้วเปลี่ยนเป็นอายุสากลทันที

แต่ใช่ว่าทุกอย่างจะเคลียร์ กฎหมายอื่นที่กำหนดไว้เฉพาะยังใช้เกณฑ์ของตัวเองได้ อย่างกฎหมายคุ้มครองเยาวชนและกฎหมายรับราชการทหารก็ยังใช้อายุตามปี เหล้ากับบุหรี่จึงปลดล็อกพร้อมกันทั้งรุ่นในวันที่ 1 มกราคมของปีที่อายุครบ 19 ไม่ว่าจะเกิดเดือนไหน ภาพเพื่อนร่วมรุ่นแห่กันไป วงเหล้า ครั้งแรก และต่อคิวซื้อบุหรี่ที่ ร้านสะดวกซื้อ ทันทีที่นาฬิกาตีเที่ยงคืนวันปีใหม่จึงยังมีให้เห็นเหมือนเดิม หน้าที่ เกณฑ์ทหาร ก็นับด้วยอายุตามปี ส่วนการเข้าเรียนก็ยึดปีเกิดเป็นหลัก

ชีวิตประจำวันเปลี่ยนเร็วกว่าที่คิด มีผลสำรวจว่าแค่ 100 วันหลังกฎหมายมีผล คนที่เลิกใช้อายุแบบเกาหลีก็เกิน 65% แล้ว และกลุ่มที่ใช้น้อยที่สุดคือคนวัย 20 กว่า อยู่ที่ราว 20% คนที่ยังยึดติดที่สุดกลับเป็นวัยรุ่น เพราะไวต่อความต่างแค่ปีเดียวที่สุด แทนที่กันนั้นก็เกิดนิสัยใหม่ขึ้น คือไม่ถามอายุแต่ถามว่าเกิดปีไหน ในเมื่อเป้าหมายยังเป็นการจัดลำดับว่าใครแก่กว่า เลยมีคนบอกว่าเปลี่ยนแค่ตัวเลข ส่วน ระบบรุ่นพี่รุ่นน้อง ยังอยู่ครบ ถ้าเจอคนเกาหลีครั้งแรกแล้วเขาถามว่าเกิดปีไหน นั่นแหละคือคำทักทายแบบยุคหลังปี 2023