จอนแดมัล / บันมัล (존댓말 / 반말)

ภาษาเกาหลีเปลี่ยนท้ายประโยคทั้งหมดตามว่าคุยกับใคร นี่คือเหตุผลที่ประโยคเดียวอย่าง "เราพูดกันแบบสบายๆ ไหม" กลายเป็นจุดเปลี่ยนความสัมพันธ์ในซีรีส์ และเป็นข้อมูลที่ซับแทบไม่เคยถ่ายทอดออกมาได้

จอนแดมัลคือภาษาสุภาพ ส่วนบันมัลคือภาษากันเอง ตัวตัดสินคืออายุ ตำแหน่ง เพิ่งรู้จักกันหรือเปล่า และเป็นที่ทางการไหม คนเกาหลีเลยมักเช็กอายุกันเนียนๆ ตั้งแต่เจอกันครั้งแรก นี่แหละเหตุผลที่ อายุแบบเกาหลี เคยสำคัญมาก และทำไม คำเรียกขาน ถึงซับซ้อนขนาดนั้น ต่อให้เป็นเพื่อนร่วมงานตำแหน่งเดียวกัน ก็ยังพูดสุภาพใส่กันจนกว่าฝ่ายหนึ่งจะบอกว่าพูดสบายๆ ได้เลย

มีสำนวนเรียกช่วงเปลี่ยนนี้เยอะมาก ที่ฮิตสุดคือ "มัลรึล โนทา" (วางคำพูดลง) กับ "มัลรึล ทือดา" (เปิดคำพูด) ถ้าข้ามขั้นตอนขออนุญาตไปดื้อๆ ก็อาจโดนสวนกลับว่า "พูดห้วนจังนะ" หรือ "เราเป็นเพื่อนกันตั้งแต่เมื่อไหร่" ฉากที่สองตัวละครเปลี่ยนจากจอนแดมัลเป็นบันมัลจึงเป็นโมเมนต์ใหญ่สำหรับคนดูเกาหลี ส่วนวาไรตี้ Knowing Bros กลับสร้างมุกทั้งรายการจากการให้ทุกคนพูดบันมัลใส่กันโดยไม่สนอายุ และที่ประโยค "ฉันบูชาคุณ" ในซีรีส์เรื่องหนึ่งฟังแปลกหูมาก ครึ่งหนึ่งก็เพราะมันพูดในรูปสุภาพ (ชูอัง)

tu กับ vous ในภาษายุโรปดูคล้ายกัน แต่ทำงานต่างกัน ภาษาฝรั่งเศสยึดหลักพูดแบบเดียวกันใส่กัน ในครอบครัวใช้ tu เจอคนแปลกหน้าใช้ vous ไม่ว่าอายุเท่าไหร่ แต่ภาษาเกาหลีเอาลำดับสูงต่ำขึ้นก่อน การที่ฝ่ายเดียวพูดกันเองจึงเป็นเรื่องปกติสุดๆ ยังมีแบบครึ่งๆ กลางๆ ที่เรียกว่าบันจอนแด เช่นหัวหน้าพูดว่า "คุณคิม มานี่หน่อย" ด้วยบันมัลแล้วต่อท้ายด้วย "โย" แบบสุภาพ ถ้ารุ่นน้องเป็นฝ่ายพูดแบบนี้จะฟังเหมือนท้าทาย

สุภาพเกินเหตุก็มี พนักงานร้านที่ใส่คำยกย่องไปถึงราคาสินค้า ทำนองว่า "ยอดรวมท่านอยู่ที่หนึ่งพันวอน" คือตัวอย่างคลาสสิกของจอนแดมัลที่ใช้ผิด ใน กองทัพ ยศสูงกว่าต้องได้รับคำสุภาพเสมอไม่ว่าอายุเท่าไหร่ ส่วนมหาวิทยาลัยยุคนี้ แม้เพื่อนรุ่นเดียวกันอายุเท่ากันก็พูดสุภาพกันจนกว่าจะสนิท ฉากกษัตริย์หนุ่มในซีรีส์ย้อนยุคพูดสุภาพกับขุนนางสูงวัยก็ค่อนข้างตรงกับธรรมเนียมจริง (คำเรียกในซีรีส์ย้อนยุค)

สิ่งที่แฟนต่างชาติพลาดง่ายคือชั้นความหมายนี้หายไปหมดตอนแปล ซับอังกฤษใช้ you ทั้งสองแบบ เลยดูจากบทพูดไม่ออกว่าตัวละครเปิดใจตอนไหน นักแปลบางคนจึงปล่อยคำว่า "นิม" ไว้แบบนั้นเลย ลองฟังดูว่า มักเน่ พูดบันมัลกับพี่ๆ ไหม หรือพระนางเริ่มพูดกันเองตั้งแต่ตอนไหน แล้วซีรีส์จะลึกขึ้นอีกชั้น