โศกนาฏกรรมเรือเซวอล

วันที่ 16 เมษายน 2014 เรือเฟอร์รี Sewol ที่กำลังมุ่งหน้าไปเกาะเชจูล่มนอกชายฝั่งตะวันตกเฉียงใต้ของเกาหลี มีผู้เสียชีวิต 304 คน ส่วนใหญ่เป็นนักเรียน ม.5 ที่ไปทัศนศึกษา

เรือออกจาก อินชอน ตั้งแต่คืนก่อนหน้าเพื่อไป เชจู บนเรือมี 476 คน ในนั้นมีนักเรียน 325 คนกับครู 14 คนจากโรงเรียนมัธยมทันวอนที่เมืองอันซาน ซึ่งกำลังไปทัศนศึกษา 4 วัน ราว 8.49 น. เรือเอียงวูบไปด้านหนึ่ง แล้วใช้เวลาประมาณ 101 นาทีก่อนจะพลิกคว่ำและจมหายไป รอดชีวิต 172 คน นักเรียน 250 คนกับครู 11 คนไม่ได้กลับบ้าน และมีอีก 5 คนที่หาร่างไม่พบจนถึงที่สุด ผู้เสียชีวิตกว่าแปดในสิบยังไม่บรรลุนิติภาวะ

101 นาทีนั้นคือเหตุผลที่คนเกาหลีลืมเรื่องนี้ไม่ได้ สายแจ้งเหตุสายแรกมาจากนักเรียนคนหนึ่งบนเรือเอง แต่ประกาศในเรือกลับย้ำคำสั่งเดิมซ้ำ ๆ ว่าให้อยู่กับที่ แม้ตอนที่น้ำเริ่มทะลักเข้ามาแล้ว เด็ก ๆ ก็เชื่อและรออยู่ในห้องพัก ขณะที่กัปตันกับลูกเรือหนีออกไปก่อน เรือยามฝั่งลำแรกที่มาถึงช่วยลูกเรือขึ้นก่อน และไม่เคยประกาศให้สละเรือเลยสักครั้ง ภายหลังศาลเห็นว่าถ้าแค่ประกาศอพยพ ความสูญเสียจะน้อยกว่านี้มาก

ทุกอย่างถูกถ่ายทอดสดทางทีวี คนทั้งประเทศเห็นเรือเอียงลงเรื่อย ๆ แบบเรียลไทม์ และช่วงเช้าสถานีต่าง ๆ ก็ออกข่าวว่านักเรียนทุกคนได้รับการช่วยเหลือแล้ว ซึ่งผิด ช่วงเวลานั้นยังถูกพูดถึงในฐานะหน้าประวัติศาสตร์ที่มืดที่สุดของวงการข่าวเกาหลี คำว่า giregi ที่เอาคำว่านักข่าวมารวมกับขยะก็ฮิตขึ้นมาช่วงนี้ อ่านต่อได้ที่ ความเชื่อใจในสื่อ

ตัวเรือเองก็มีปัญหาสะสม Sewol ต่อที่ญี่ปุ่นปี 1994 ใช้งานที่นั่น 18 ปีก่อนบริษัทเกาหลีจะซื้อมาแล้วดัดแปลงเพิ่มห้องโดยสาร วันเกิดเหตุบรรทุกสินค้าเกินเกณฑ์ไปมากและผูกยึดไม่แน่นหนา แต่สาเหตุที่เรือเอียงรุนแรงขนาดนั้นในจังหวะนั้นก็ยังไม่ได้ข้อสรุปเดียว แม้จะผ่านคณะกรรมการสอบสวนมาหลายชุด ส่วนชื่อ Sewol เองแปลว่ากาลเวลาที่ไหลผ่าน

คดีความยืดเยื้อยาวนาน กัปตันที่ทิ้งผู้โดยสารไว้ถูกตัดสินว่าฆ่าคนตายโดยการละเว้นและได้รับโทษจำคุกตลอดชีวิต ผู้บังคับการเรือยามฝั่งลำแรกโดนจำคุก 3 ปีฐานประมาทเป็นเหตุให้ผู้อื่นถึงแก่ความตาย ในคดีแพ่งที่ครอบครัวผู้เสียชีวิตฟ้อง ศาลก็ยอมรับว่ารัฐต้องรับผิดชอบด้วย รัฐบาลเคยประกาศยุบหน่วยยามฝั่ง แล้วก็ตั้งกลับมาใหม่ในอีกไม่กี่ปีต่อมา ส่วนซากเรือเพิ่งถูกกู้ขึ้นมาในฤดูใบไม้ผลิปี 2017 สามปีหลังเกิดเหตุ

คำถามว่าวันนั้นประธานาธิบดีทำอะไรอยู่ในช่วงที่เรียกกันว่า 7 ชั่วโมง ปะทุขึ้นอีกครั้งในอีกสองปีต่อมาช่วง ฤดูหนาวแห่งการถอดถอน และถูกใส่ไว้ในญัตติถอดถอนด้วย แม้ศาลรัฐธรรมนูญจะไม่รับเป็นเหตุโดยตรงในการให้พ้นจากตำแหน่ง ครอบครัวผู้สูญเสียที่เรียกร้องความจริงปักหลักที่ควังฮวามุนอยู่นาน มีทั้งการล่ารายชื่อและ คำร้อง เพื่อผลักดันกฎหมายสอบสวนพิเศษ นี่คือฉากสำคัญถ้าอยากเข้าใจว่าทำไมคนเกาหลีถึง ออกมารวมตัวที่จัตุรัส และศิลปินที่ร่วมลงชื่อในแถลงการณ์เรื่อง Sewol ก็ถูกพบภายหลังว่าอยู่ใน บัญชีดำวงการศิลปวัฒนธรรม ของรัฐบาล

สัญลักษณ์ของการรำลึกคือริบบิ้นสีเหลือง ถ้าเห็นริบบิ้นเหลืองบนกระเป๋า กระจกหลังรถ หรือเคสมือถือในเกาหลี เกือบทั้งหมดหมายถึง Sewol วันที่ 16 เมษายนกลายเป็นวันความปลอดภัยแห่งชาติ ระบบรับมือภัยพิบัติและกฎความปลอดภัยถูกวางใหม่โดยใช้วันนี้เป็นหมุดหมาย ตามต่อได้ที่ สิ่งที่เปลี่ยนไปหลังโศกนาฏกรรม การรักษาบาดแผลทางใจของนักเรียนที่รอดชีวิตและครอบครัวก็ดำเนินไปหลายปี และมักถูกยกขึ้นมาเวลาพูดถึงความกล้า ๆ กลัว ๆ ที่จะไป คลินิกจิตเวช ในเกาหลี

เรื่องนี้ฝังลึกในวัฒนธรรมด้วย ในหนังเรื่อง Birthday (2019) ซอลคยองกู กับ จอนโดยอน รับบทพ่อแม่ที่เสียลูกชายไป เล่าชีวิตของครอบครัวที่ยังอยู่อย่างเงียบ ๆ ส่วนสารคดี In the Absence ได้เข้าชิงออสการ์สาขาสารคดีสั้น งานเหล่านี้อยู่ในสาย หนังที่เปิดโปงเรื่องจริง แฟน ๆ หลายคนตีความ Spring Day ของ BTS ที่มีเนื้อเพลงเรื่องการรอเพื่อนที่จากไปว่าชวนให้นึกถึง Sewol แต่เมมเบอร์ไม่เคยระบุเหตุการณ์ไหนและปล่อยให้ผู้ฟังตีความเอง และเมื่อเกิด โศกนาฏกรรมอิแทวอน ในอีกแปดปีต่อมา วันนี้คือวันแรกที่หลายคนนึกถึง