สงครามเกาหลี

สงครามที่เริ่มตอนรุ่งสางวันที่ 25 มิถุนายน 1950 และเสียงปืนหยุดลงด้วยข้อตกลงสงบศึกเมื่อ 27 กรกฎาคม 1953 มันไม่ได้จบแต่แค่หยุดไว้ และนั่นคือกุญแจดอกแรกในการเข้าใจเกาหลีทุกวันนี้

เช้ามืดวันอาทิตย์ ทหารเกาหลีเหนือบุกข้ามเส้นขนานที่ 38 ตลอดแนวโดยไม่ประกาศสงคราม เพิ่งห้าปีก่อนหน้านั้นที่ การกู้เอกราช ทำให้คาบสมุทรหลุดจากการปกครองของญี่ปุ่น แต่อเมริกากับโซเวียตก็แบ่งเกาหลีเป็นสองส่วนตามเส้นนี้ไปแล้ว โซล แตกภายในสามวัน ทหารเกาหลีใต้และกองกำลังสหประชาชาติถูกดันลงไปตั้งแนวป้องกันสุดท้ายที่แม่น้ำนักดง รัฐบาลและผู้ลี้ภัยจำนวนมหาศาลหลั่งไหลไปที่ ปูซาน เมืองท่าแห่งนี้กลายเป็นเมืองหลวงชั่วคราว และคนมักพูดกันว่าการที่คนจากทั่วประเทศมาอยู่รวมกันตรงนั้น คือที่มาของนิสัยตรง ๆ ทรหดแบบคนปูซาน

จุดพลิกเกมคือการยกพลขึ้นบกที่ อินชอน วันที่ 15 กันยายน 1950 สองสัปดาห์ต่อมายึดโซลคืนได้ และเดือนตุลาคมก็รุกขึ้นไปถึงเปียงยาง จนจีนเข้าร่วมสงครามแล้วทุกอย่างก็กลับตาลปัตรอีกครั้ง การถอยทัพที่ต้องยอมเสียโซลเป็นครั้งที่สอง คนเกาหลียังเรียกตามวันที่ว่า "การถอยทัพ 4 มกรา" การเจรจาหยุดยิงเริ่มในฤดูร้อนปี 1951 แต่ลากยาวไปถึงสองปี ระหว่างนั้นแนวหน้าก็ยังแย่งเนินเขาลูกเดิมกันไปมา กว่าจะได้ลงนามสงบศึกที่ พันมุนจอม ก็ผ่านไปถึง 1,129 วัน

นี่ยังเป็นสงครามที่ทั้งโลกเข้ามาเกี่ยว กองกำลังสหประชาชาติฝั่งเกาหลีใต้มี 16 ประเทศส่งทหารรบมา เช่น อเมริกา อังกฤษ ตุรกี แคนาดา ออสเตรเลีย และไทยเองก็ส่งทหารไปกว่า 6,000 นาย โคลอมเบียเป็นประเทศเดียวในละตินอเมริกาที่ส่งหน่วยรบ ส่วนเอธิโอเปียส่งกองพันคักนิวจากราชองครักษ์ ซึ่งหนึ่งในทหารคุ้มกันคือ อาเบเบ บิกิลา นักวิ่งมาราธอนเท้าเปล่าที่ต่อมาคว้าเหรียญทองโอลิมปิกสองสมัยติด อินเดีย สวีเดน นอร์เวย์ และเดนมาร์กส่งทีมแพทย์ อีกฝั่งคือเกาหลีเหนือกับจีน โดยมีโซเวียตหนุนอยู่ข้างหลัง เกาหลีเรียกตุรกีว่า "ประเทศพี่น้อง" มาจนถึงทุกวันนี้ก็เพราะสงครามนี้

ความสูญเสียโหดร้ายมาก ทหารเกาหลีใต้เสียชีวิตราว 137,000 นาย ถ้ารวมพลเรือนที่เสียชีวิต ถูกสังหารหมู่ และสูญหาย ตัวเลขพุ่งไปถึงหลายแสนคน ฐานอุตสาหกรรมครึ่งประเทศพังราบ ผู้คนราว 1.5 ล้านคนอพยพจากเหนือลงใต้ ครอบครัวจำนวนมหาศาลต้องแยกกันอยู่คนละฝั่งเส้น คำว่า "ครอบครัวพลัดพราก" ฉากพบกันทั้งน้ำตาที่เคยออกทีวีช่วงเทศกาล และความรู้สึกที่คนเกาหลีเรียกว่า ฮัน ล้วนผูกอยู่กับสงครามนี้ ส่วนการเติบโตแบบก้าวกระโดดจากซากปรักหักพังในหลายสิบปีต่อมา ถูกเรียกว่า ปาฏิหาริย์แม่น้ำฮัน

สถานะ "หยุด ไม่ใช่จบ" เห็นได้ในชีวิตประจำวัน เส้นพักรบและ DMZ ยังพาดผ่านคาบสมุทร ส่วน การแบ่งแยกประเทศ และ เกาหลีเหนือ ก็ยังเป็นข่าวประจำ การเกณฑ์ทหาร ของผู้ชายเกาหลีก็เกิดจากความตึงเครียดนี้ เวลาไอดอลหรือนักแสดงที่เราเมนต้องเข้ากรมตอนอายุปลาย 20 แล้วแฟน ๆ ต้องอดทนผ่าน ช่วงว่างเพราะเกณฑ์ทหาร หรือตอนที่ทั้งประเทศถกกันเรื่อง การเข้ากรมของ BTS ทั้งหมดคือเสียงสะท้อนของสงครามนี้ สนธิสัญญาป้องกันร่วมที่ลงนามหลังจากนั้นก็ทำให้ ความสัมพันธ์เกาหลีกับอเมริกา แน่นแฟ้นขึ้น แม้แต่ พูเดจีเก หม้อไฟใส่แฮมและไส้กรอกจากค่ายทหารอเมริกัน ก็เกิดจากความอดอยากหลังสงคราม

วงการบันเทิงเกาหลีหยิบสงครามนี้มาเล่าซ้ำแล้วซ้ำอีก Tae Guk Gi ที่ จางดงกอน กับ วอนบิน เล่นเป็นพี่น้องที่ถูกลากเข้าสนามรบ ทะลุสิบล้านคนดู Ode to My Father ที่ ฮวังจองมิน นำแสดง เปิดเรื่องด้วยการอพยพที่ฮึงนัม แล้วตามชีวิตพ่อคนหนึ่งที่ประคองครอบครัวจากตลาดกุกเจในปูซาน ซีรีส์รักข้ามพรมแดนอย่าง Crash Landing on You ก็เกิดขึ้นไม่ได้ถ้าไม่มีการแบ่งประเทศ และ ป้อมฮวาซอง ที่พังหนักในสงคราม ก็ถูกสร้างขึ้นใหม่โดยอิงบันทึกการก่อสร้างสมัยโชซอน

ในเกาหลีมักเรียกกันว่า "สงคราม 6.25" หรือสั้น ๆ ว่า "ยุกีโอ" เป็นสงครามไม่กี่ครั้งที่ตั้งชื่อตามวันที่ ไม่ใช่ตามสถานที่หรือฝ่ายที่รบ รัฐบาลและตำราเรียนใช้ สงคราม 6.25 ส่วนสถานีอย่าง KBS ใช้ สงครามเกาหลี ตลอด 70 กว่าปีหลังสงบศึก โซเวียตล่มสลายและเยอรมนีรวมประเทศไปแล้ว แต่ในทางการ สงครามนี้ยังไม่จบ