ijunodong (이주노동)

การเดินทางจากประเทศอื่นมาทำงานในเกาหลีตามระยะเวลาที่กำหนด เกาหลีตั้งระบบใบอนุญาตจ้างงานขึ้นในปี 2004 และทุกวันนี้โรงงาน ฟาร์ม และอู่ต่อเรือในต่างจังหวัดแทบเดินต่อไม่ได้ถ้าไม่มีพวกเขา

จุดเริ่มต้นคือโครงการ 'ผู้ฝึกงานภาคอุตสาหกรรม' ปี 1993 ชื่อว่าฝึกงานแต่ความจริงคือแรงงานราคาถูก ไม่ได้รับการปฏิบัติแบบลูกจ้าง ปัญหาละเมิดสิทธิมนุษยชน การเรียกเงินใต้โต๊ะตอนส่งตัว และการอยู่เกินวีซ่าเลยตามมาไม่หยุด เพื่อแก้ปัญหานี้ ระบบใบอนุญาตจ้างงาน (EPS) จึงเริ่มในเดือนสิงหาคม 2004 และโครงการฝึกงานก็ปิดตัวในปี 2006 ตอนนี้คนที่เข้ามาด้วยวีซ่า E-9 ได้รับ ค่าแรงขั้นต่ำ ประกันอุบัติเหตุจากการทำงาน และสิทธิแรงงานเท่ากับคนเกาหลี

เส้นทางเข้ามาถูกกำหนดไว้ชัด ประเทศผู้ส่งกระจายอยู่ทั่วเอเชีย เช่น มองโกเลีย เวียดนาม อินโดนีเซีย ไทย ฟิลิปปินส์ เนปาล บังกลาเทศ และอุซเบกิสถาน ผู้สมัครต้องสอบผ่าน EPS-TOPIK ซึ่งเป็นข้อสอบภาษาเกาหลีสำหรับการทำงานก่อน สำหรับคนไทยหลายคนชื่อนี้ไม่ใช่เรื่องไกลตัวเลย มาแต่ละรอบอยู่ได้สูงสุด 4 ปี 10 เดือน และสมัครใหม่ได้อีกรอบ บางคนเลยอยู่เกือบสิบปี ตัวเลขเป๊ะๆ นี้ตั้งใจไว้ เพราะตัดให้ขาดไปนิดเดียวจากการอยู่ต่อเนื่อง 5 ปีที่ต้องใช้ขอวีซ่าถาวรหรือแปลงสัญชาติ พาครอบครัวมาก็ไม่ได้ ดีไซน์คือรับเข้ามาเป็นแรงงาน แต่ไม่เปิดทางให้ตั้งรกราก

ประเด็นร้อนคือโครงสร้างที่ย้ายที่ทำงานได้ยาก จำนวนครั้งที่ย้ายได้มีจำกัด คนที่โดนค้างค่าจ้าง ถูกยึดพาสปอร์ต หรือเจอ กัปจิล แบบอื่นจึงหนีออกมาไม่ง่าย เคยมีการยื่นศาลรัฐธรรมนูญแต่ถูกยกคำร้อง ภาคประชาสังคมเลยเรียกร้อง 'ระบบใบอนุญาตทำงาน' ที่ให้เลือกงานได้อิสระ และเพราะส่วนใหญ่ทำงานในที่เสี่ยง พวกเขาจึงโผล่ในข่าว อุบัติเหตุจากการทำงาน บ่อยๆ

ถึงอย่างนั้น หลายที่ก็อยู่ไม่รอดถ้าไม่มีแรงงานกลุ่มนี้ ทั้งฟาร์มและหมู่บ้านชาวประมงใน ชนบท ที่คนหนุ่มสาวทิ้งไป นิคมอุตสาหกรรมต่างจังหวัด และ อู่ต่อเรือ ในเมืองอย่าง อุลซาน รัฐบาลเองก็เปลี่ยนทิศ เพิ่มโควตาขึ้นมาก และขยายวีซ่าให้แรงงานฝีมือได้ตั้งรกรากพร้อมครอบครัว ประเทศเจ้าของ ปาฏิหาริย์แม่น้ำฮัน ตอนนี้กลายเป็นประเทศที่ต้องพึ่งแรงงานจากข้างนอก ชาวต่างชาติในเกาหลี ที่เจอตามร้านสะดวกซื้อหรือร้านอาหารแถวบ้านจำนวนไม่น้อยก็มาผ่านระบบนี้