การต่อสู้เพื่อประชาธิปไตยเดือนมิถุนายน

มิถุนายน 1987 หลังความจริงถูกเปิดโปงว่ารัฐบาลปกปิดการตายของนักศึกษาจากการถูกทรมาน คนเกาหลีทั้งประเทศออกมาบนท้องถนนจนรัฐบาลทหารยอมคืนการเลือกตั้งประธานาธิบดีโดยตรง นี่คือเดือนที่ประชาธิปไตยเกาหลีสมัยใหม่เริ่มต้น

ชนวนเกิดขึ้นในเดือนมกราคม พัคจงชอล นักศึกษามหาวิทยาลัยแห่งชาติโซล เสียชีวิตระหว่างถูกทรมานด้วยน้ำในศูนย์สอบสวนของตำรวจ ตำรวจอ้างว่าเขาหัวใจวายล้มลงตอนเจ้าหน้าที่ทุบโต๊ะ คำแก้ตัวที่ไร้สาระจนกลายเป็นวลีฉาวโฉ่ แพทย์ที่ถูกเรียกไปอย่าง โอยอนซัง ไม่ยอมร่วมจัดฉากว่าเขาตายที่โรงพยาบาล แล้วข้อมูลก็หลุดไปถึงนักข่าว รัฐบาลลงโทษตำรวจไม่กี่คนแล้วหวังให้เรื่องจบ จากนั้นวันที่ 13 เมษายน ประธานาธิบดีชอนดูฮวานประกาศเลื่อนการแก้รัฐธรรมนูญไปหลังโอลิมปิก และจะเลือกผู้นำคนต่อไปด้วยระบบทางอ้อมแบบเดิม สำหรับประเทศที่อยากเลือกตั้งโดยตรงแทบขาดใจ นี่คือการราดน้ำมันใส่กองไฟ

จุดพลิกมาจากในคุก นักเคลื่อนไหว อีบูยอง ที่ถูกขังอยู่ใกล้ห้องของตำรวจผู้ทรมาน ได้ยินพวกเขาโวยว่าต้องรับผิดแทนคนอื่น เขาเขียนสิ่งที่รู้ลงบนกระดาษทิชชูแล้วฝากผู้คุมลักลอบส่งออกไป วันที่ 18 พฤษภาคม ในพิธีมิสซารำลึกครบ 7 ปี การลุกฮือที่กวางจู สมาคมบาทหลวงคาทอลิกเพื่อความยุติธรรมเปิดโปงว่าตำรวจที่เกี่ยวข้องมีมากกว่านั้น และผู้บังคับบัญชาจงใจปกปิด วันที่ 27 พฤษภาคม ฝ่ายค้านที่เคยกระจัดกระจายก็รวมตัวเป็นกองบัญชาการขบวนการระดับชาติเดียวกันได้ในที่สุด

วันที่ 9 มิถุนายน หน้ามหาวิทยาลัยยอนเซ นักศึกษา อีฮันยอล ถูกกระป๋องแก๊สน้ำตาที่ยิงตรงเข้าใส่ผู้ชุมนุมกระแทกศีรษะ ภาพเพื่อนนักศึกษาที่ไม่เคยรู้จักกันมาก่อนประคองร่างที่เลือดโชกของเขาขึ้นหน้าหนึ่ง The New York Times และหนังสือพิมพ์เกาหลี อีฮันยอลไม่ได้ฟื้นขึ้นมาอีกเลย

วันรุ่งขึ้น 10 มิถุนายน มีการชุมนุมใหญ่กลางเมือง โซล และทั่วประเทศ คราวนี้ไม่ใช่แค่นักศึกษา พนักงานออฟฟิศวัย 30 ถึง 40 ที่ถูกเรียกว่า กองทัพเนกไท เข้าร่วมด้วย ที่ย้อนแย้งคือมาตรการปิดกั้นของรัฐบาลเองกลับดึงคนออกมา รัฐสั่งถอดแตรรถเมล์และแท็กซี่เพื่อกันการประท้วงด้วยเสียงแตร ให้รถไฟใต้ดินวิ่งผ่านสถานีกลางเมืองโดยไม่จอด และขอให้บริษัทปล่อยพนักงานกลับเร็ว กลับบ้านก็ไม่ได้ แถมเวลาออมแสงทำให้ฟ้ายังสว่าง พนักงานออฟฟิศเลยกลายเป็นผู้ชุมนุมไปโดยปริยาย เจ้าของร้านอาหารห่อคิมบับแจก และบางคนเสียบดอกกุหลาบไว้บนโล่ตำรวจปราบจลาจล

ผู้ชุมนุมที่ถูกไล่ล่าหนีเข้าไปในอาสนวิหาร มยองดง พระคาร์ดินัลคิมซูฮวานบอกว่าถ้าตำรวจจะจับนักศึกษา ต้องเหยียบผ่านตัวท่าน ผ่านบาทหลวง และผ่านแม่ชีไปก่อน ด้วยโอลิมปิกโซล 1988 ที่ใกล้เข้ามาและประเทศคาทอลิกที่จับตาอยู่ การบุกอาสนวิหารจึงเป็นไปไม่ได้ สหรัฐฯ เองก็ส่งสัญญาณชัดว่าไม่เห็นด้วยกับกฎอัยการศึกหรือการส่งทหารเข้ามา

สุดท้ายรัฐบาลยอมแพ้ วันที่ 29 มิถุนายน โนแทอู ผู้สมัครประธานาธิบดีของพรรครัฐบาลประกาศยอมรับการเลือกตั้งโดยตรง วันนั้นร้านกาแฟแห่งหนึ่งในโซลติดป้ายประมาณว่า วันนี้วันดี ค่าเครื่องดื่มฟรี แล้วภาพนั้นก็ได้ไปอยู่ในแบบเรียน อีฮันยอลเสียชีวิตวันที่ 5 กรกฎาคม ในพิธีศพวันที่ 9 กรกฎาคม คนเกือบหนึ่งล้านคนแน่นลานหน้าศาลาว่าการกรุงโซล และบางส่วนเคลื่อนไปทาง กวางฮวามุน นับเป็นการรวมตัวครั้งใหญ่ที่สุดนับตั้งแต่ก่อตั้งสาธารณรัฐ

เดือนตุลาคม รัฐธรรมนูญฉบับใหม่ผ่านการลงประชามติ จากตรงนี้เกิด วาระประธานาธิบดี 5 ปีสมัยเดียว ที่ยังใช้อยู่ถึงวันนี้ และศาลรัฐธรรมนูญก็เกิดจากรัฐธรรมนูญฉบับนี้ คนเกาหลีจึงเรียกโครงสร้างการเมืองปัจจุบันว่า ระบบปี 87 แต่ตอนจบก็ไม่ได้สวยงามนัก ในการเลือกตั้งเดือนธันวาคม ผู้นำฝ่ายค้าน คิมยองซัม และ คิมแดจุง ลงสมัครแยกกันจนคะแนนแตก โนแทอูชนะด้วย 36.64% บางคนจึงเรียกมันว่าชัยชนะครึ่งเดียว

ถึงอย่างนั้น การที่รัฐบาลทหารถอยให้พลังประชาชนที่ส่วนใหญ่สงบสันติ ทำให้มิถุนายน 1987 ถูกยกเป็นจุดเปลี่ยนของ การเป็นประชาธิปไตย ของเกาหลี เพลงอย่าง Morning Dew ดังก้องในยุคการประท้วง และวิธีแก้วิกฤตของชาติด้วย การออกไปรวมตัวที่ลานกว้าง ก็เริ่มจากตรงนี้ 30 ปีต่อมา การชุมนุมจุดเทียน ก็ใช้สูตรเดียวกันจนประธานาธิบดีต้องพ้นตำแหน่ง

สำหรับแฟนสายเกาหลี ประตูที่เข้าง่ายที่สุดคือหนัง 1987: When the Day Comes เล่าการพังทลายของการปกปิดคดีพัคจงชอล นำแสดงโดย คิมยุนซอก ฮาจองอู และ คิมแทรี ส่วน The Attorney ที่นำแสดงโดย ซงคังโฮ เล่าคดีการเมืองต้นยุค 80 แล้วพาตอนจบมาสู่ท้องถนนของยุคนี้ และซีรีส์ Snowdrop ที่มีฉากหลังเป็นโซลปี 1987 โดนวิจารณ์หนักตั้งแต่ก่อนออกอากาศเรื่องวิธีเล่าขบวนการประชาธิปไตย ซึ่งบอกได้ดีว่าความทรงจำช่วงนี้อ่อนไหวและมีค่าแค่ไหนสำหรับคนเกาหลี