การลุกฮือที่กวางจู

สิบวันระหว่าง 18 ถึง 27 พฤษภาคม 1980 ที่ชาวเมืองกวางจูลุกขึ้นต่อต้านการปราบปรามนองเลือดของทหารภายใต้กฎอัยการศึก เรื่องนี้แทบพูดถึงไม่ได้อยู่หลายปี แต่วันนี้กลายเป็นจุดตั้งต้นที่หนังและวรรณกรรมเกาหลีวนกลับมาหาครั้งแล้วครั้งเล่า

เรื่องราวย้อนไปถึงธันวาคม 1979 กลุ่มทหารใหม่ที่นำโดยชอนดูฮวานกับโนแทอูยึดอำนาจในกองทัพด้วยรัฐประหาร 12.12 และเมื่อกระแสเรียกร้องประชาธิปไตย "ฤดูใบไม้ผลิแห่งโซล" ร้อนแรงขึ้น พวกเขาก็ขยายกฎอัยการศึกไปทั่วประเทศในวันที่ 17 พฤษภาคม 1980 หนัง 12.12: The Day เล่าคืนรัฐประหารนั้น และเรื่องก็ต่อตรงไปที่ กวางจู ในเดือนพฤษภาคมปีถัดมา ทหารพลร่มที่ถูกส่งเข้าเมืองทุบตีและแทงด้วยดาบปลายปืนแม้แต่คนที่ไม่ได้ร่วมประท้วง จนสุดท้ายก็เปิดฉากยิง ชาวเมืองที่หวาดกลัวจึงหยิบอาวุธและตั้ง "กองกำลังพลเมือง" สิบวันนั้นจบลงตอนรุ่งสางของวันที่ 27 พฤษภาคม เมื่อคนกลุ่มสุดท้ายที่ปักหลักอยู่ในศาลากลางจังหวัดถูกปราบ

คนทั้งประเทศแทบไม่รู้ว่าเกิดอะไรขึ้น สื่อในประเทศถูกคุม ช่องอย่าง KBS ก็ป้ายสีว่าประชาชนเป็นผู้ก่อจลาจล นักข่าวในกวางจูตอนนั้นทิ้งข้อความไว้ว่าเห็นทุกอย่างกับตา แต่ลงข่าวไม่ได้แม้แต่บรรทัดเดียว จึงวางปากกาด้วยความละอาย คนที่พาความจริงออกไปได้คือ Jürgen Hinzpeter นักข่าวสถานีโทรทัศน์สาธารณะของเยอรมนี เขาแอบเข้ากวางจูพร้อมคนขับแท็กซี่จากโซล ซ่อนฟิล์มไว้ในกล่องขนมแล้วส่งออกไป ภาพนั้นออกอากาศในข่าวเยอรมันและกระจายไปทั่วโลก เรื่องจริงนี้กลายเป็นหนัง A Taxi Driver ที่ ซงคังโฮ นำแสดง และฟุตเทจของเขาก็กลับมาให้เห็นอีกครั้งในหนัง 1987: When the Day Comes

แค่จะได้ชื่อที่ถูกต้องก็ใช้เวลาเป็นสิบปี ทีวีตอนนั้นเรียกว่า "เหตุการณ์กวางจู" ส่วนรัฐบาลบอกว่าเป็นจลาจลที่พวกบ่อนทำลายยุยง ชื่อปฏิบัติการ "วันหยุดแสนหรูหรา" ที่ลือกันในหมู่ทหารจริงๆ ไม่ใช่ชื่อทางการ แต่คำนี้ยังอยู่ต่อในฐานะชื่อซีรีส์และหนัง ท่าทีของอเมริกาก็ทิ้งบาดแผลไว้อีกแผล พอเรือบรรทุกเครื่องบินของสหรัฐฯ เข้าเทียบท่าปูซาน คนที่ติดอยู่ในกวางจูเชื่อว่าความช่วยเหลือกำลังมา แต่จริงๆ แล้วมันมาเพื่อเฝ้าระวังเกาหลีเหนือ เอกสารการทูตที่เปิดเผยภายหลังชี้ว่าวอชิงตันยอมให้ส่งทหารเข้าไป กวางจูจึงกลายเป็นจุดเปลี่ยนที่ทำให้ขบวนการนักศึกษาเกาหลีหันไปต่อต้านอเมริกา

เจ็ดปีต่อมา เสียงเรียกร้องจากกวางจูลามไปทั่วประเทศใน การต่อสู้เพื่อประชาธิปไตยเดือนมิถุนายน คลื่นที่นำเกาหลีไปสู่ ประชาธิปไตย ในสมัยประธานาธิบดีคิมยองซัม มีการออกกฎหมายพิเศษ 18 พฤษภาในปี 1995 และชอนดูฮวานกับโนแทอูขึ้นศาลข้อหากบฏในปี 1996 นี่คือจุดเริ่มของภาพ อดีตประธานาธิบดีขึ้นศาล ที่เกาหลีคุ้นเคย ปี 1997 วันนี้กลายเป็นวันรำลึกแห่งชาติพร้อมพิธีของรัฐครั้งแรก และปี 2000 คิมแดจุงเป็นประธานาธิบดีคนแรกที่ไปร่วมพิธี เอกสารบันทึกเหตุการณ์ขึ้นทะเบียน มรดกความทรงจำแห่งโลกของ UNESCO ในปี 2011 และทุกวันนี้การปล่อยข้อมูลเท็จเกี่ยวกับเหตุการณ์นี้มีโทษตามกฎหมาย

เพลงประจำ 5.18 คือ March for the Beloved เป็นสัญลักษณ์ขนาดที่ว่าจะให้ทุกคนร้องพร้อมกันในพิธีหรือไม่ยังกลายเป็นประเด็นการเมืองทุกครั้งที่เปลี่ยนรัฐบาล Sandglass เป็นซีรีส์ใหญ่เรื่องแรกที่เล่าเรื่องกวางจูตรงๆ ส่วนนิยาย Human Acts ของ ฮันคัง ติดตามเด็กผู้ชายคนหนึ่งที่อยู่ในศาลากลางจังหวัดจนวาระสุดท้าย งานชิ้นนี้ถูกพูดถึงตอนเธอได้รางวัลโนเบลสาขาวรรณกรรมปี 2024 เมื่อรวมกับหนังยุคอาณานิคมอย่าง Harbin ยุคเผด็จการคือหนึ่งในสองเสาหลักของหนังประวัติศาสตร์เกาหลี

แล้วในเดือนธันวาคม 2024 ความทรงจำนี้ก็ถูกปลุกขึ้นอีกครั้ง คืนที่มีการประกาศ กฎอัยการศึก ผู้คนวิ่งไปที่รัฐสภาโดยไม่ลังเล นักวิเคราะห์หลายคนมองว่าเป็นเพราะนี่คือสังคมที่รู้ว่าปี 1980 เกิดอะไรขึ้น คนเกาหลีเรียนรู้ความหมายจริงๆ ของกฎอัยการศึกจากกวางจู วัฒนธรรม ออกไปรวมตัวที่ลานกว้าง ของเกาหลีก็มีรากมาจากตรงนี้เหมือนกัน