ฮันกัง

นักเขียนนวนิยายผู้คว้ารางวัลโนเบลสาขาวรรณกรรมปี 2024 เป็นชาวเกาหลีคนแรกและผู้หญิงเอเชียคนแรกที่ได้รางวัลนี้ เธอจ้องมองความรุนแรงและบาดแผลตรงๆ ผ่านประโยคที่เงียบและแผ่วเบา

เธอเกิดที่กวังจูเมื่อปี 1970 และย้ายมาโซลตอนอายุเก้าขวบ พ่อคือนักเขียนนวนิยายฮันซึงวอน พี่ชายและน้องชายก็เป็นนักเขียน เรียกว่าครอบครัวนักวรรณกรรมของแท้ พ่อได้รางวัลวรรณกรรมอีซังปี 1988 ส่วนเธอได้ปี 2005 กลายเป็นพ่อลูกคู่แรกที่ได้รางวัลนี้ทั้งคู่ ชื่อ ฮันกัง ฟังเหมือนนามปากกาแต่เป็นชื่อจริง พ่อตั้งชื่อด้วยอักษรที่แปลว่า แม่น้ำ หวังให้ลูกเป็นคนใหญ่คนโต ตอนเด็กเธอเลยโดนแซวด้วยชื่อแม่น้ำอย่างนักทงหรือแทดง หลังประกาศรางวัลโนเบล สื่อพากันเล่นคำกับ ปาฏิหาริย์แม่น้ำฮัน แต่ที่จริง ฮัน ของ แม่น้ำฮัน กลางกรุงโซลกับ ฮัน ที่เป็นนามสกุลของเธอเขียนด้วยอักษรจีนคนละตัว

เธอเริ่มจากการเป็นกวี ปี 1993 หลังเรียนจบและทำงานเป็นนักข่าวนิตยสาร เธอเดบิวต์ด้วยบทกวีในวารสารวรรณกรรมรายสามเดือน ปีต่อมาเรื่องสั้น สมอสีแดง ชนะการประกวดนักเขียนหน้าใหม่ของหนังสือพิมพ์ เธอจึงกลายเป็นนักเขียนนวนิยาย รวมบทกวีเล่มแรกออกมาช้ามากในปี 2013 เธอสอนการเขียนเชิงสร้างสรรค์ที่ Seoul Institute of the Arts ตั้งแต่ปี 2007 นานสิบสองปี ก่อนลาออกมาเขียนหนังสืออย่างเดียว

หนังสือที่ทำให้ทั้งโลกจำชื่อเธอได้คือ The Vegetarian ยองเฮประกาศเลิกกินเนื้อสัตว์ขึ้นมาเฉยๆ และครอบครัวพยายามบังคับให้เธอกลับมากิน เรื่องสามภาคที่ต่อกันเล่าผ่านสายตาของคนสามคนรอบตัวเธอ โดยมี ร่างกายของผู้หญิงที่ไม่ยอมจำนน อยู่ตรงกลาง ภาคหนึ่งในนั้นคือ ปานมองโกเลีย ที่ได้รางวัลอีซัง หลังฉบับภาษาอังกฤษออกมา เธอคว้า International Booker ปี 2016 เป็นนักเขียนเอเชียคนแรก และอีกสิบปีต่อมาโหวตสาธารณะฉลองครบรอบของรางวัลนี้ยกให้เป็นผลงานที่คนรักมากที่สุดตลอดกาล นี่คือหลักฐานว่านิยายเกาหลีเดินทางไปถึงนักอ่านทั่วโลกได้ผ่าน การแปล ตัวเธอเองก็เคยกินมังสวิรัติแบบยังกินไข่และนมอยู่ราวสี่ปี

Human Acts (2014) หันหน้าเข้าหาบ้านเกิดของเธอ กวังจู ใน เดือนพฤษภาคม 1980 ผ่านเสียงของดงโฮ เด็กมัธยมต้นที่ถูกทหารกฎอัยการศึกยิงล้ม และคนที่รอดชีวิตรอบตัวเขา นิยายเล่มนี้เปิดบาดแผลที่เจ็บที่สุดของการต่อสู้เพื่อ ประชาธิปไตย ในเกาหลีขึ้นมาอีกครั้ง แม่ของเด็กชายตัวจริงที่เป็นต้นแบบเล่าว่าร้องไห้อยู่คนเดียวตอนได้ข่าวรางวัลโนเบล และกรรมการโนเบลคนหนึ่งเลือกเล่มนี้เป็นเล่มแรกที่ควรอ่านของฮันกัง ในทางกลับกัน สมัยรัฐบาลพัคกึนฮเย ทั้งหนังสือเล่มนี้และตัวเธออยู่ใน บัญชีดำวงการวัฒนธรรม ตอนได้ Booker ประธานาธิบดีก็ไม่ได้ส่งคำแสดงความยินดีในนามตัวเอง ฮันกังบอกว่าคนที่เสียหายหนักกว่าเธอมากคือศิลปินที่เพิ่งเริ่มต้น และเรื่องแบบนี้ต้องไม่เกิดขึ้นอีก

The White Book (2016) คือชุดงานเขียนสั้นๆ ว่าด้วยสิ่งของสีขาว อุทิศให้พี่สาวที่เสียชีวิตไม่กี่ชั่วโมงหลังเกิด ส่วน We Do Not Part (2021) เล่าถึงเพื่อนสองคนที่แบกความทรงจำการสังหารหมู่ช่วงปลายทศวรรษ 1940 บนเกาะ เชจู และได้รางวัล National Book Critics Circle สาขานวนิยายในปี 2026 ถ้ามีคนถามว่าควรเริ่มอ่านเล่มไหน เธอจะแนะนำเล่มล่าสุดนี้เสมอ

วันที่ 10 ตุลาคม 2024 ราชบัณฑิตยสภาสวีเดนประกาศชื่อเธอด้วยเหตุผลว่าเป็นร้อยแก้วเชิงกวีที่เข้มข้น เผชิญหน้ากับบาดแผลทางประวัติศาสตร์และเปิดให้เห็นความเปราะบางของชีวิตมนุษย์ ตอนนั้นเธออายุ 53 ปี อ่อนกว่าผู้ได้รางวัลโดยเฉลี่ยมาก และไม่มีชื่ออยู่ในโพยของเว็บพนันด้วยซ้ำ ตอนโทรศัพท์มาเธอกำลังกินข้าวเย็นกับลูกชาย หลังจากนั้นคือ เทศกาลฉลองวรรณกรรมเกาหลี ทั้งประเทศ หนังสือขายดีสิบอันดับแรกของ YES24 เป็นของเธอทั้งหมด เว็บไซต์ Kyobo Book Centre ล่มเพราะคนเข้าพร้อมกัน และ The Vegetarian ขายหมดที่ Kyobo ภายในสามสิบนาที ร้านหนังสือ ทั่วประเทศมีคนต่อคิว โรงพิมพ์เดินเครื่องกันทั้งคืน

ภาพที่สต็อกโฮล์มเดือนธันวาคมยังถูกพูดถึงไม่หยุด เธอเซ็นชื่อบนเก้าอี้ในร้านอาหารของพิพิธภัณฑ์โนเบลตามธรรมเนียม และบริจาคถ้วยชาสีหยกที่ใช้ประจำพร้อมโน้ตเล่ากิจวัตร ตื่นตีห้าครึ่งมาเขียนนิยายต่อจากเมื่อวานตอนหัวแล่นที่สุด เดินริมลำธารใกล้บ้านอย่างน้อยวันละครั้ง และดื่มชาแค่ถ้วยเดียวทุกครั้งที่กลับไปนั่งโต๊ะ ในการบรรยายโนเบลวันที่ 7 ธันวาคม เธอเล่าถึงคำถามที่พาเธอเขียน Human Acts ว่าอดีตช่วยปัจจุบันได้ไหม คนตายช่วยคนเป็นได้หรือเปล่า เกาหลีเพิ่งผ่าน การประกาศกฎอัยการศึก มาไม่กี่วันก่อน คนจำนวนมากเลยอ่านประโยคนี้เป็นเรื่องของตัวเอง นึกถึงพลเมืองที่วิ่งไปรัฐสภากลางดึกแล้วยืนขวางหน้ารถหุ้มเกราะ วันที่ 14 ธันวาคมประโยคนี้ยังถูกยกมาอ้างตอนเสนอญัตติ ถอดถอน ด้วย ในสุนทรพจน์งานเลี้ยง เธอเล่าว่าตอนอายุแปดขวบหลบฝนห่าใหญ่ใต้ชายคา แล้วจู่ๆ ก็รู้ว่าเด็กทุกคนรอบตัวต่างมีชีวิตเป็น ฉัน ของตัวเอง และบอกว่าการอ่านและเขียนวรรณกรรมคือการยืนอยู่ฝั่งตรงข้ามกับทุกสิ่งที่ทำลายชีวิต