cheongyak (청약)

ระบบของเกาหลีที่ใช้แบ่งคอนโดอพาร์ตเมนต์สร้างใหม่ด้วยคะแนนและการจับฉลาก ถ้าได้ก็จะได้บ้านใหม่ในราคาต่ำกว่าตลาด คนเลยเรียกกันว่าลอตเตอรี่

จุดเริ่มต้นคือการคุมเพดานราคา รัฐจำกัดราคาขายครั้งแรกของอพาร์ตเมนต์ใหม่ คนอยากซื้อเลยล้นกว่าจำนวนห้อง ต้องมีวิธีตัดสินว่าใครได้ก่อน ระบบนี้เริ่มในปี 1977 กับที่อยู่อาศัยของรัฐท่ามกลางวิกฤตบ้านไม่พอในโซล และปีต่อมาก็ขยายไปถึงอพาร์ตเมนต์เอกชน นับแต่นั้น อพาร์ตเมนต์ ใหม่เกือบทุกแห่งในเกาหลีต้องผ่านประตูบานนี้ จนถึงยุค 90 ใครทำหมันชายยังได้คะแนนพิเศษด้วย

ก้าวแรกคือบัญชีชองยัก เป็นบัญชีที่ฝากเงินทุกเดือนคล้าย เงินฝากประจำแบบผ่อนส่ง ต้องสะสมทั้งระยะเวลาและยอดเงินให้ถึงก่อนถึงจะได้สิทธิ์ลำดับ 1 เปิดบัญชีทันทีที่เริ่มทำงานเลยถูกมองว่าเป็นพื้นฐานการเงินส่วนตัว ถ้าคนลำดับ 1 แย่งกัน จะตัดสินด้วยระบบคะแนนหรือจับฉลาก คะแนนเต็ม 84 แบ่งเป็นระยะเวลาไม่มีบ้าน 32 คะแนน จำนวนผู้อยู่ในอุปการะ 35 คะแนน และอายุบัญชี 17 คะแนน ใครเช่าอยู่นาน ครอบครัวใหญ่ และเปิดบัญชีเร็ว คนนั้นชนะ ตามโครงสร้างแล้วคนวัย 20 ถึง 30 กว่าจึงเสียเปรียบแน่นอน

การแข่งขันในโครงการยอดฮิตดุเดือดเกินคาด อัตราผู้สมัครลำดับ 1 เฉลี่ยของอพาร์ตเมนต์ในโซลพุ่งจากราว 15 ต่อ 1 ช่วงปี 2017 เป็น 94 ต่อ 1 ในปี 2020 ถึง 2021 และปลายปี 2020 บางโครงการในเขตปริมณฑลทะลุ 500 ต่อ 1 เมื่อคะแนนขั้นต่ำในทำเลทองเกิน 60 ไปนานแล้ว คนเลยพูดกันว่าคนวัย 30 จะชนะด้วยคะแนนแทบเป็นไปไม่ได้ จึงเกิดคำฮิต cheongmupisa แปลว่า ชองยักอะไรกัน จ่ายส่วนต่างแล้วซื้อไปเลย คนวัย 30 ที่ถอดใจหันไปซื้ออพาร์ตเมนต์มือสองกันยกใหญ่ จนในปี 2019 กลายเป็นกลุ่มที่ซื้ออพาร์ตเมนต์ในโซลมากที่สุด แซงหน้าคนวัย 50

ระบบนี้ยังยื่นมือเข้าไปถึงการสร้างครอบครัว จำนวนคนในอุปการะกลายเป็นคะแนน และโควตาพิเศษที่คนหนุ่มสาวพอจะหวังได้อย่างโควตาคู่แต่งงานใหม่ก็ต้องแต่งงานแล้วเท่านั้น ในสังคมที่คาดหวังว่าต้องมีบ้านก่อนแต่งงาน ตอนนี้กลับต้องแต่งงานก่อนถึงจะมีลุ้นได้บ้าน ระบบนี้จึงถูกวิจารณ์ว่ามีส่วนทำให้ความขัดแย้งระหว่างวัย การแต่งงานที่ช้าลง และ อัตราการเกิดที่ต่ำสุดเป็นประวัติการณ์ แย่ลง ชองยักยังถูกยกเป็นเบื้องหลังของ วิกฤตโกงเงินจอนเซ ปี 2022 เพราะเหยื่อวัยหนุ่มสาวจำนวนมากเลือกอยู่แบบ จอนเซ แทนการซื้อบ้าน เพื่อรักษาคะแนนช่วงไม่มีบ้านไว้ โดยหวังว่าสักวันจะได้อพาร์ตเมนต์ใหม่ราคาถูก

ถ้าชนะ ชื่อแบรนด์อพาร์ตเมนต์ ของบริษัทก่อสร้างก็กลายเป็นเรื่องอวดได้ทันที ตามมาด้วยการวิ่งขอ สำเนาทะเบียนบ้าน และเอกสารอีกกองก่อนเซ็นสัญญา แม้แต่ห้องที่เปิดขายทั่วไปในโครงการ รื้อสร้างใหม่และพัฒนาเมือง ก็ออกมาผ่านชองยักเช่นกัน ทุกวันนี้การสมัครทั้งหมดรับผ่านเว็บเดียวคือ Cheongyak Home ของ Korea Real Estate Board