คิม อี พัก (Kim, Lee, Park)

แค่สามนามสกุล คิม อี และพัก ก็กินสัดส่วนเกิน 40% ของคนเกาหลีใต้แล้ว ที่เกาหลีเลยเรียกแค่นามสกุลไม่ได้ เพราะมันไม่ชี้ไปที่ใครเลย

ดูตัวเลขแล้วยิ่งเห็นภาพ คนนามสกุลคิมคนเดียวก็เกือบ 20% ของประเทศ บวกชเวกับจองเข้าไป ห้านามสกุลก็เกินครึ่งประเทศไปไกล ขณะที่ประเทศอื่นนามสกุลเดียวเกิน 1% ก็ถือว่าเยอะแล้ว นามสกุลเกาหลีดั้งเดิมมีแค่ 286 นามสกุลเมื่อปี 2003 ถ้านับแบบเขียนด้วยฮันกึลอย่างเดียวก็แค่ร้อยกว่า ที่ชอบยกมาเทียบคือลิกเตนสไตน์ ประชากรไม่ถึง 4 หมื่นแต่มีนามสกุลเกิน 2,000 สำนวนหาคุณคิมในโซล กับมุกพ่อค้าแม่ค้าตลาดในอาเซียนที่ตะโกนเรียกนักท่องเที่ยวเกาหลีว่าบอสคิม ก็มาจากตรงนี้

วิธีเรียกคนเลยต้องพัฒนา ถ้าตะโกนว่าคิมในห้องเรียนหรือออฟฟิศ หันมาทั้งห้อง คนเกาหลีจึงต่อตำแหน่งท้ายชื่อ เช่น ผู้ช่วยผู้จัดการคิม ครูพัก หรือเรียกชื่อเต็มไปเลย การเรียกแค่นามสกุลกลับฟังดูไม่ให้เกียรติ ตรงข้ามกับฝั่งตะวันตกที่เรียกนามสกุลแปลว่าสุภาพ และญี่ปุ่นที่ยิ่งห่างยิ่งเรียกนามสกุล ระบบ คำเรียกขาน ที่ละเอียดยิบจึงมาเติมช่องว่างนี้ คนดูต่างชาติก็มักเข้าใจผิดว่าตัวละครในซีรีส์ที่นามสกุลเดียวกันเป็นญาติกัน

แต่คิมทุกคนก็ไม่ได้เป็นครอบครัวเดียวกัน นามสกุลเกาหลีมาพร้อมพงกวาน หรือถิ่นกำเนิดของต้นตระกูล เช่น คิมแห่งกิมแฮ คิมแห่งคยองจู ควอนแห่งอันดง สำมะโนปี 2015 พบว่าคิมแห่งกิมแฮกลุ่มเดียวก็ 9% ของประเทศแล้ว สมัยก่อนพงกวานคือไม้บรรทัดวัดชั้นของตระกูล และสมุดลำดับวงศ์กับสมาคมตระกูลคือโครงกระดูกของระเบียบแบบ ขงจื๊อ เมืองอย่าง อันดง ทุกวันนี้ก็ยังขายชื่อเสียงความเป็นเมืองขุนนางอยู่

ประวัติศาสตร์ก็มีส่วนทำให้บางนามสกุลใหญ่โต พอปี 1909 มีระบบบังคับให้ทุกคนมีนามสกุลและพงกวาน คนที่ไม่เคยมีนามสกุลก็มักเลือกนามสกุลใหญ่ๆ แถวบ้าน พักเป็นนามสกุลส่วนน้อยที่เป็นของเกาหลีแท้แน่นอน มาจากตำนานกษัตริย์องค์แรกของชิลลาที่ฟักออกจากไข่รูปร่างเหมือนน้ำเต้า หรือ บัก ส่วนช่วงถูกบังคับเปลี่ยนชื่อแบบญี่ปุ่น ตระกูลต่างๆ ก็แอบซ่อนร่องรอยนามสกุลหรือพงกวานเดิมไว้ในชื่อใหม่

ตอนนี้แผนที่นามสกุลกำลังเปลี่ยน หลังแก้กฎหมายแพ่งปี 2005 ถ้าพ่อแม่ตกลงกันลูกใช้นามสกุลแม่ได้ บวกกับนามสกุลใหม่ของคนที่แปลงสัญชาติ สถิติปี 2015 เลยพุ่งเป็น 5,582 นามสกุล นี่คือภาพของ ครอบครัวพหุวัฒนธรรม ลองอ่านคู่กับ การเขียนนามสกุลขึ้นก่อน ความพิถีพิถันของพ่อแม่ใน การตั้งชื่อ และเหตุผลที่ไอดอลมี ชื่อในวงการ แยก แล้วชื่อเกาหลีจะอ่านออกทันที