Gold spoon / Dirt spoon

เกาหลีแบ่งคนตามช้อนที่คาบมาตั้งแต่เกิด ลูกบ้านรวยคือช้อนทอง ลูกบ้านจนคือช้อนดิน และทั้งหมดสรุปได้ด้วยความเชื่อขม ๆ ข้อเดียว คือครอบครัวกำหนดชีวิตมากกว่าความพยายาม

ต้นทางคือสำนวนอังกฤษ born with a silver spoon in one's mouth สมัยก่อนในบ้านขุนนาง พี่เลี้ยงจะป้อนอาหารเด็กด้วยช้อนเงิน ส่วนลูกชาวบ้านมีแค่ช้อนไม้ เกาหลีเอามาต่อยอดเป็นเทียร์ลิสต์เต็มรูปแบบ เพชร ทอง เงิน ทองแดง เหล็ก ไม้ พลาสติก และล่างสุดคือดิน คนที่ทำให้ลำดับนี้แพร่หลายคือคอมมิวนิตี้ออนไลน์ และช้อนทองถูกยกให้เป็นศัพท์ใหม่ที่คนใช้มากที่สุดของปี 2015 อันดับสองคือ Hell Joseon ซึ่งเป็นอีกวลีประชดสังคมยอดฮิตของคนรุ่นใหม่ในปีเดียวกัน

จุดสำคัญคือสิ่งที่ถูกวัดไม่ใช่ตัวเรา แต่เป็นพ่อแม่ ต่อให้สร้างตัวจนรวย ถ้าวัยเด็กลำบากก็ยังเป็นช้อนดินอยู่ดี คำนี้เลยผูกกับเรื่องการศึกษาแน่นมาก ย่านโรงเรียนกวดวิชา แทชีดง ค่าเรียนพิเศษ ที่พุ่งไม่หยุด และการแข่งเข้ามหาลัย SKY ล้วนตั้งอยู่บนความกลัวว่าสีของช้อนจะขยับเส้นสตาร์ต เจเนอเรชัน N-po ที่ยอมถอดใจทีละเรื่องทั้งความรัก การแต่งงาน และบ้าน ก็งอกมาจากรากเดียวกัน

งานเกาหลีเจาะเรื่องนี้แบบตรง ๆ Parasite แยกสองช้อนออกเป็นพื้นที่ คือ banjiha กับคฤหาสน์บนเนิน และ จาปากูรี ใส่เนื้อแพง ๆ ชามเดียวก็สรุปช่องว่างนั้นได้หมด SKY Castle คือสงครามสอบของพ่อแม่ช้อนทองที่อยากรักษาช้อนของลูก ส่วน The Heirs ก็บอกเรื่องมรดกตั้งแต่ชื่อเรื่อง Reborn Rich ปังด้วยแฟนตาซีพนักงานช้อนดินที่ได้เกิดใหม่เป็นลูกคนเล็กตระกูล แชบอล แม้แต่ตู้รถไฟแบ่งชนชั้นใน Snowpiercer ก็อ่านได้ชัดขึ้นถ้ามองผ่านคำนี้

คำแตกแขนงก็เยอะ คนที่เกิดมาตลกโดยธรรมชาติเรียกว่าช้อนฮา คนที่ใช้ชีวิตด้วยเงินที่พ่อแม่หามาแบบผิดกฎหมายเรียกว่าช้อนขโมย ต่ำกว่าดินยังมี "ไม่มีช้อน" หรือ "มือเปล่า" ช่วงเวลาใกล้กัน ญี่ปุ่นก็มีคำฮิตว่า oya gacha หรือกาชาพ่อแม่

แต่ก็มีคนวิจารณ์ เกณฑ์มันอัตวิสัยมาก ขนาดลูกบ้านที่มีคอนโดแพง ๆ ในโซลยังเรียกตัวเองว่าช้อนดิน และบางทีก็เลยเถิดไปเป็นการโทษพ่อแม่ที่จน หรือมองช้อนทองทุกคนเป็นผู้ร้าย ถึงอย่างนั้นคำนี้ก็อยู่มาเกินสิบปี เพราะวัยรุ่นเกาหลีจำนวนมากรู้สึกว่าบันไดไม่ได้พาขึ้นไปสูงเหมือนเมื่อก่อนแล้ว