pansori (판소리)

การแสดงดั้งเดิมที่นักร้องหนึ่งคนกับมือกลองหนึ่งคนเล่าเรื่องยาวหลายชั่วโมงผ่านการร้อง การเล่า และท่าทาง ขึ้นทะเบียนเป็นมรดกวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ของยูเนสโก

เวทีเรียบง่ายสุดๆ นักร้องสลับไปมาระหว่าง โซรี (การร้อง) อานีรี (การเล่าเป็นคำพูด) และ นอรึมแซ (ท่าทาง) แล้วเล่นทุกบทคนเดียว แต่ถ้าไม่มีคนดู พันโซรีก็ไม่ครบ เสียงตะโกน "ออลซู!" "โชทา!" "ชัลฮันดา!" ระหว่างการแสดงที่เรียกว่า ชูอิมแซ ถือเป็นส่วนหนึ่งของโชว์ คนเลยชอบเทียบว่ามันใกล้กับฟลาเมงโกที่มีเสียง "โอเล่!" มากกว่าโอเปร่าที่ต้องนั่งฟังเงียบๆ ตอนที่ BTS ตะโกน "ออลซู โชทา" ในเพลง IDOL นั่นแหละคือชูอิมแซ

เริ่มต้นในหมู่ชาวบ้านราวศตวรรษที่ 17 ก่อนจะมัดใจชนชั้นขุนนางไปจนถึงราชสำนัก และในศตวรรษที่ 19 ชินแจฮโยก็จดบทที่เคยเล่าต่อกันแค่ปากเปล่าลงเป็นตัวหนังสือ จากทั้งหมด 12 เรื่อง ปัจจุบันเหลือ 5 เรื่องคือ ชุนฮยังกา ชิมชองกา ฮึงโบกา ซูกุงกา และ ชอกบยอกกา การร้องเรื่องเดียวรวดจบที่เรียกว่า วันชัง สำหรับชุนฮยังกาอาจยาวถึง 8 ชั่วโมงครึ่ง ถึงขั้นมีเรื่องเล่าว่านักการทูตฝรั่งเศสคนหนึ่งขอฟังแบบเต็มเพราะนึกว่าเป็นเพลงพื้นบ้านสั้นๆ สุดท้ายต้องนั่งนิ่งอยู่ 8 ชั่วโมง พันโซรีได้เป็นมรดกที่จับต้องไม่ได้ระดับชาติในปี 1964 และติดรายชื่อผลงานชิ้นเอกของ ยูเนสโก ในปี 2003 และเพราะเสียงของครูคือมรดกในตัวเอง เกาหลีจึงสืบทอดด้วยการ ยกย่องตัวบุคคลเป็นผู้ถือมรดก

เพราะส่วนใหญ่สืบทอดกันทางตะวันตกเฉียงใต้ เนื้อร้องจึงเต็มไปด้วย สำเนียงชอลลา สายซอพยอนเจที่ท่วงทำนองโหยหวนบีบ ฮัน ออกมาจนหยดสุดท้ายเป็นที่จดจำของคนทั่วไปจากหนังเรื่อง Seopyeonje ของผู้กำกับอิมควอนแท็ก และเสียงแหบหยาบไม่ใช่เครื่องหมายเดียวของความเชี่ยวชาญ ครูหลายคนไปถึงจุดนั้นด้วยเสียงใส

ทุกวันนี้พันโซรีไม่ได้อยู่แค่ในพิพิธภัณฑ์ เพลง Tiger Is Coming ของ LEENALCHI เอาฉากหนึ่งจากซูกุงกามาทำเป็นดนตรีวง ฉากที่เต่าเรียก "คุณกระต่าย" ผิดเป็น "คุณเสือ" จน เสือ ลงมาจากภูเขาจริงๆ คลิปของการท่องเที่ยวเกาหลีปี 2020 ที่ทำร่วมกับ Ambiguous Dance Company ทะลุ 73 ล้านวิวบน YouTube ในเวลาราวเดือนเดียว ส่วน ซงกาอิน ที่เรียนพันโซรีมาก็ได้แชมป์รายการออดิชันทร็อต กระแสแบบนี้กำลังทำให้ กูกัก กลับมาเท่อีกครั้ง เคยมีพอร์ทัลจีนแนะนำพันโซรีเหมือนเป็นของจีนจนเกิดแคมเปญแก้ข้อมูล พันโซรีเลยมักถูกยกขึ้นมาในข้อถกเถียง ว่าเป็นวัฒนธรรมของใคร ด้วย