musok (무속과 굿)

ความเชื่อพื้นบ้านดั้งเดิมของเกาหลีที่ร่างทรงหรือมูดังเชิญวิญญาณลงมา ส่งต่อคำพูด แล้วคลายปมที่ก่อให้เกิดเคราะห์ พิธีกรรมนี้เรียกว่ากุด แม้เกาหลีจะมีคนนับถือคริสต์และพุทธเยอะมาก แต่ความเชื่อนี้ก็ไม่เคยหายไป

คีย์เวิร์ดสำคัญคือ ฮัน ความคับแค้นที่ยังไม่คลี่คลาย ขณะที่ประเพณีของประเทศเพื่อนบ้านเน้นไล่ผี ไสยศาสตร์เกาหลีกลับเลือกปลอบวิญญาณที่ยังค้างคาแล้วส่งไปดี ๆ พิธีกุดเลยเต็มไปด้วยน้ำตา แต่มูดังเก่ง ๆ ร่ายคำพรรณนาจนคนดูร้องไห้ แล้วอีกนาทีก็ปล่อยมุกทะลึ่งให้ขำกลิ้ง จังหวะสลับไปมาระหว่างน้ำตากับเสียงหัวเราะนี้ รวมถึงจังหวะกลองจังกูและบทสวด มีรากเดียวกับ กุกัก และ พันโซรี ส่วนระบำหน้ากาก ทัลชุม ก็เติบโตมาจากพิธีของหมู่บ้านอย่างพยอลชินกุดแห่งฮาฮเว

กุดคือการร่ายรำเพื่อให้วิญญาณพอใจและเป็นงานเลี้ยงของทั้งหมู่บ้านไปพร้อมกัน ภาพที่ดังที่สุดคือร่างทรงเต้นเท้าเปล่าบนใบมีดคม ๆ แต่ไม่ใช่มูดังทุกคนทำได้ เป็นความถนัดเฉพาะของคนที่นับถือวิญญาณแม่ทัพ ที่ เชจู พิธียองดึงกุดแห่งชิลมอรีดังที่ขอให้ทะเลอุดมสมบูรณ์และปลอดภัย ได้ขึ้นทะเบียนมรดกวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ของยูเนสโก และผูกพันกับชีวิตของ แฮนยอ นักดำน้ำหญิงแห่งเกาะ

ประวัติศาสตร์ของมันแทบจะเป็นประวัติศาสตร์ของการถูกกดขี่ ในยุคชิลลา คำว่าร่างทรงอย่าง ชาชาอุง เคยถูกใช้เป็นพระนามกษัตริย์ แต่ชนชั้นนำขงจื๊อใหม่ของ โชซอน ตีตราว่าเป็นการบูชาที่ไม่ชอบธรรม ช่วง ญี่ปุ่นยึดครอง ก็ถูกโจมตีว่าเป็นไสยศาสตร์งมงาย พอถึงยุคพัฒนาประเทศ ศาลเจ้าและเสาผู้พิทักษ์ประจำหมู่บ้านถูกรื้อ พิธีของหมู่บ้านถูกห้าม แม้แต่ชื่อ 'มูซก' ก็เพิ่งถูกตั้งในปี 1927 โดยนักคติชนวิทยาอีนึงฮวา

ถึงอย่างนั้น ปี 2016 ก็ยังมีร่างทรงราว 300,000 คน และการแวะ ร้านดูดวง ก่อนย้ายบ้าน เปิดร้าน หรือสอบ เป็นเรื่องปกติไม่ว่าจะนับถือศาสนาอะไร บนจอยิ่งมาแรง ฉากพิธีกุดใน The Wailing กลายเป็นตำนาน Exhuma ของผู้กำกับ จังแจฮยอน ที่มีร่างทรงเป็นตัวเอก กลายเป็น หนังสายมูที่ทะลุสิบล้านคนดู และแม้แต่ KPop Demon Hunters ก็หยิบโลกนี้ไปใช้