seollal (설날)

วันขึ้นปีใหม่ตามจันทรคติ เทศกาลปีใหม่ใหญ่ที่สุดของเกาหลี คนทั้งประเทศเดินทางกลับบ้านเกิด เด็ก ๆ กราบผู้ใหญ่แล้วได้เงิน ส่วนทีวีก็เต็มไปด้วยรายการพิเศษ

ช่วงเช้ามีลำดับค่อนข้างตายตัว ครอบครัวจะทำพิธี ชาเร ไหว้บรรพบุรุษ จากนั้นทุกคนทำ เซแบ คือการกราบอวยพรปีใหม่ผู้ใหญ่ แล้วรับ เซแบทตน เงินใส่ซอง ตามด้วยกิน ต็อกกุก ซุปต็อก มีคำพูดว่ากินหนึ่งชามอายุเพิ่มหนึ่งปี และทฤษฎีที่น่าเชื่อที่สุดก็บอกว่าคำว่า "ซ็อล" มีรากเดียวกับ "ซัล" ที่ใช้นับอายุ ตามระบบ อายุแบบเกาหลี แบบเก่า วันนี้คือวันที่ทุกคนแก่ขึ้นพร้อมกันจริง ๆ ส่วนช่วงบ่ายก็เล่น ยุทโนรี หรือ เล่นว่าว

วันก่อนหน้าถูกเรียกว่า "ก๊าจีซ็อล" แปลตรงตัวว่าปีใหม่ของนกกางเขน แต่ที่จริงไม่เกี่ยวกับ นกกางเขน เลย มันมาจากคำโบราณ "อาจีซ็อล" ที่แปลว่าปีใหม่เล็ก แล้วเพี้ยนมาเรื่อย ๆ เพลงเด็กที่ขึ้นต้นว่า "ก๊าจี ก๊าจี ซ็อลลัล" ยิ่งทำให้คนเข้าใจว่าเป็นเรื่องนก

เทศกาลนี้มีเบื้องหลังหนักไม่เบา ช่วง ยุคอาณานิคมญี่ปุ่น ทางการผลักดันปีใหม่สากล ตราหน้าปีใหม่จันทรคติว่าล้าหลัง ถึงขั้นสั่งปิดโรงตำต็อกที่เปิดวันนั้น หลังได้เอกราช รัฐบาลเกาหลีเองก็ให้หยุดแค่ 1 มกราคมอยู่หลายสิบปี ปีใหม่จันทรคติกลับมาเป็นวันหยุดในปี 1985 ในชื่อ "วันพื้นบ้าน" และเพิ่งเป็นวันหยุดซ็อลลัลสามวันแบบทุกวันนี้ในปี 1989 คนที่เกิดหลังกลางยุค 90 ได้ยินว่ารุ่นพ่อแม่ไม่มีวันหยุดนี้ถึงกับอึ้ง

ก็ไม่ได้ชื่นมื่นไปหมด ทางกลับบ้าน ทำให้ทางด่วนกลายเป็นลานจอดรถ ญาติ ๆ ก็ซักเรื่องงาน เงินเดือน แต่งงาน จนเกิดคำว่าความเครียดช่วงเทศกาล เด็กที่สอบเข้ามหาลัยซ้ำบางคนเลือกไม่กลับบ้านแล้วไปเรียนคอร์สพิเศษแทน ทุกวันนี้มีบริการจัดโต๊ะไหว้บรรพบุรุษให้ครบชุดด้วย ส่วนครอบครัวที่อพยพมาจากฝั่งเหนือจะไปทำพิธีที่อิมจินกักหรือจุดที่มองเห็นฝั่งเหนือได้

อีกเรื่องที่แฟนต่างชาติควรรู้คือดราม่าเรื่องชื่อภาษาอังกฤษ คนเกาหลีจำนวนมากอยากให้ใช้ Lunar New Year หรือ Korean New Year แทน Chinese New Year เพราะแต่ละประเทศฉลองปีใหม่จันทรคติด้วยวิถีของตัวเอง บางปีวันยังไม่ตรงกันด้วยซ้ำ นี่แหละเหตุผลที่ไอดอลโพสต์คลิปอวยพร Happy Lunar New Year ในชุด ฮันบก ทุกปี ซ็อลลัลนับเป็นหนึ่งในสองเทศกาลใหญ่ที่สุดของเกาหลีคู่กับ ชูซ็อก ในฤดูใบไม้ร่วง