nunchi (눈치)

สัมผัสที่หกในการอ่านบรรยากาศที่ไม่มีใครพูดออกมา การเรียนรู้ที่จะใช้ชีวิตในสังคมเกาหลีก็คือการเรียนรู้ nunchi นั่นเอง

เป็นคำที่แปลยากมาก reading the room, ความมีไหวพริบ, ความรู้กาลเทศะ ใกล้เคียงหมดแต่ไม่มีคำไหนตรงเป๊ะ ในหลายที่ การอ่านบรรยากาศเป็นสกิลที่หยิบมาใช้บางครั้ง แต่ที่เกาหลี nunchi คือค่าตั้งต้นของชีวิตในสังคม ญาติที่ใกล้สุดคือการ 'อ่านอากาศ' แบบญี่ปุ่น แต่ถ้าฝั่งญี่ปุ่นเน้นการยับยั้งตัวเองเพื่อไม่ให้เป็นภาระใคร nunchi แบบเกาหลีจะเน้นการปรับตัวให้เข้ากับจังหวะของวงมากกว่า แม้แต่เวลาคนเกาหลีบอกว่าใครสักคน 'มี sense' ความหมายก็ใกล้กับ nunchi มากกว่าคำว่า sense ในภาษาอังกฤษ

nunchi ทำงานสองขั้น ขั้นแรกคืออ่านอารมณ์อีกฝ่ายจากสีหน้า น้ำเสียง และท่าทาง ขั้นต่อมาคือทำตัวให้เหมาะกับสิ่งที่อ่านได้ คำนี้เลยโผล่ทุกที่ nunchi ไวบ้าง ไม่มี nunchi บ้าง 'ดู nunchi' คือคอยระวังท่าทีคนอื่น 'ให้ nunchi' คือส่งสัญญาณกดดันแบบอ้อม ๆ หรือโดนบอกให้ทำ 'ตาม nunchi' แปลว่าคิดเอาเอง พนักงานใหม่หรือพลทหารที่เพิ่งเข้าประจำการมักโดนว่าไม่รู้กาลเทศะ จนประสบการณ์ทำให้อ่านสถานการณ์ได้ไวขึ้น ตัวอย่างคลาสสิกในออฟฟิศคือ ถ้าลูกค้าบอกว่าจะโทรหาบอสเอง การเชื่อตามนั้นตรง ๆ อาจเป็นการตัดสินใจที่ผิด

ชีวิตประจำวันคือสนามสอบ nunchi ไม่รู้จบ กลับจาก ปาร์ตี้บริษัท ได้ตอนไหน ใส่ซองใน ซองงานแต่ง เท่าไร ตอบหัวหน้าใน แชตกลุ่ม เร็วแค่ไหน จะเรียกอีกฝ่ายด้วย คำเรียกขาน แบบไหน ความลำบากของเด็กใหม่ใน Misaeng แทบทั้งหมดอธิบายได้ด้วยคำนี้ และในวาไรตี้อย่าง Infinite Challenge เสียงหัวเราะครึ่งหนึ่งมาจากความต่างระหว่างเมมเบอร์ที่ไม่มี nunchi เลยกับเมมเบอร์ที่คอยดูทุกคนจนเหนื่อย

แต่ก็มีด้านมืด แทนที่จะพูดว่า 'คุณโดนไล่ออก' บางที่ใช้วิธีย้ายโต๊ะออกหรือสั่งแต่งานจิปาถะจนอีกฝ่ายรู้ตัวเอง นี่คือการใช้ nunchi เป็นอาวุธ ซึ่งห่างจาก gapjil แค่นิดเดียว กฎที่ปล่อยให้ 'ใช้ nunchi เอา' แทนการเขียนไว้ชัด ๆ มักโหดกับคนข้างล่างและใจดีกับคนข้างบน อีกอย่าง การคอยดูบรรยากาศตลอดเวลาไม่ได้แปลว่าอ่านเก่ง ดูมากไปจนเครียดยิ่งตัดสินใจพลาด

สำหรับชาวต่างชาติที่อยู่เกาหลี nunchi คือวิชาที่ต้องเรียนทุกวัน ตั้งแต่ มารยาทบนรถไฟใต้ดิน ไปจนถึง กฎแยกขยะ ที่ต่างกันนิดหน่อยในแต่ละย่าน คนเรียนรู้ด้วยการดูว่าเพื่อนบ้านทำยังไงจริง ๆ ถ้าอยากได้คำเดียวที่อธิบาย ชีวิตแบบคนต่างชาติที่นั่น ก็คือคำนี้